مزارعه: معنای مزارعه

مزارعه باب مفاعله از زرع است. مقتضای مزارعه مشارکت دو طرف در زراعت زمین است؛ لیکن در شرع عبارت است از قرارداد میان مالک زمین و کشاورز ، بر کشاورزی بر روی زمین در ازای بخشی از محصول آن. بنابراین، در مزارعه، زمین از یک طرف و کشت و زراعت از طرف دیگر خواهد بود؛ خواه بذر از مالک یا کشاورز باشد یا مشترک میان آن دو. مزارعه، مخابره نیز نامیده شده است. زیرا در مزارعه یکی به مباشرت زراعت می‌کند و بدین‌جهت زارع نامیده می‌شود و دیگری به واسطه امر زارع به زراعت و در اختیار گذاشتن زمین؛ از این‌رو، وی نیز زارع نامیده می‌شود. در تعریف مزارعه با قید «در ازای بخشی از محصول آن» اجاره زمین برای کشت، از مفهوم مزارعه خارج می‌شود؛ زیرا اجاره زمین در ازای بخشی از محصول آن صحیح نیست؛ بلکه اجاره باید در ازای اجرتی مشخص و معلوم باشد و با قید زمین در تعریف (معامله بر زمین)، مساقات خارج می‌شود؛ زیرا مساقات، معامله بر درختان و اصلاح و آبیاری آنها است. منبع: ج۳، ص۲۵۳ · جامع المقاصد، ج۷، ص٣١١ -۳۱۲ · مسالک الافهام، ج۵، ص۷