مسائل نوپیدای فقهی: هدف

همه گرایش‌های فکری و فقهی جهان اسلام به این نتیجه رسیده‌اند که مسائل نوظهور از آن‌جا که رو به تزاید و تراکم نهاده‌اند، همراه شدن فتواها با شرایط معاصر و توانمند‌گشتن آن‌ها جهت پاسخ گویی به مسائل جدید، یک ضرورت اجتناب ناپذیر شده است. این وضعیت اندیشمندان و یا مجموعه‌هایی را در جهان اسلام بر آن داشته تا در سال‌های اخیر کنفرانس‌هایی درباره فتوا ، شرایط، محتوا و ضوابط آن برگزار کنند و به ویژه بر اعتدال به عنوان معیار و شرطی اساسی جهت درستی یک فتوا تأکید بورزند. نشست علمی برگزار شده در عمان از چنین خاستگاهی برخوردار بود. در نشست، چنین استدلال می‌شد که صدور فتواهای متناقض و متعارض در کشورهای مختلف اسلامی بازتاب‌های منفی و پیامدهای نادرست بر جای نهاده و وحدت رویه در موضوعات اساسی و سرنوشت‌ساز جامعه اسلامی را برهم زده است. انگشت اشاره شرکت کنندگان نشست به ویژه به سوی فتواهای سیاسی دراز بود و چالش‌های ناشی از فتواهای صادره در زمینه‌های سیاسی را بسیار جدی و بحران‌زا ارزیابی می‌کردند و تکفیر و رویارویی مسلمانان را از جمله این نتایج به شمار می‌آوردند. مباحث نشست، بیشتر بر عنوان نوسازی فتوا متمرکز بود و این رویکرد را دنبال می‌کرد که به منظور دور ماندن جامعه اسلامی و منافع سیاسی ـ اقتصادی امّت اسلامی از آسیب های کلان لازم است فتواها با وضعیت‌های جدید تطابق یابند و در چارچوب این منطق، کاستی‌ها و نارسایی‌های آن‌ها بازشناسی و مرتفع شود.