مستندات قاعده اقرار (قواعد فقه): مهمترین دلیل حجیّت اقرار

در مجموع باید قائل شد که مهمترین دلیل حجّیت اقرار سیره و بنای عقلا است، و با وجود این سیره و به خصوص ب. ت. ب. اینکه شارع هم به نحوی این سیره را امضا نموده است، ما را از توسل به سایر ادله بی‌نیاز می‌سازد. پس می‌توان گفت که: اولاً ؛ قاعده‌ای عام و کلی و فراگیر وجود دارد که مفاد آن الزام‌آور بودن اقرار هر عاقلی به زیان خودش م. ب.. ثانیاً ؛ مدرک این قاعده بنای عقلا است و لذا مفاد آن عام و جهان شمول است که در همه اعصار و امصار و در میان همه ملل و نحل معتبر و قابل استناد بوده، و اختصاص به هیچ قوم و قبیله خاص و زمان و مکان معین ندارد. به عنوان مثال در سیستم حقوقی فعلی انگلیس اقرار به عنوان یکی از مهمترین ادله اثبات دعوی به حساب می‌آید که هم در امور کیفری و هم مدنی مورد استناد قرار می‌گیرد. از جمله بخش نهم «الف» قانون ادله اثبات در مسائل مدنی مصوب ۱۹۶۸ اقرار را به عنوان دلیل مهمی در اثبات دعوی دانسته و مقرر می‌دارد که: «ممکن است اظهاراتی که طرفین دعوی یا نمایندگان آنها به ضرر خود ارائه می‌کنند به عنوان اقرار محمول بر صحت تلقی شود زیرا به دلایل گوناگون می‌توان فرض کرد که وقتی شخصی اظهاراتی علیه منافع خود عنوان می‌کند مقرون به حقیقت است». در خصوص پذیرش اقرار به مجرمیت در امور کیفری نیز مقررات دقیقی وجود دارد. منظور مواردی غیر از پذیرش مجرمیت در حین محاکمه است. بخش هفتاد و ششم قانون ادله جزایی و پلیس سال ۱۹۸۴ مقرر می‌دارد که: «اعتراف شخص متهم می‌تواند تحت شرائط خاصی به عنوان دلیلی علیه او استفاده شود...» . ۵ - پانویس ۱. ↑ جوهری، اسماعیل بن حماد، الصحاح، ج۲، ص۷۹۰. ۲. ↑ فیروزآبادی، محمد بن یعقوب، القاموس المحیط، ج۲، ص۱۱۶. ۳. ۴. ↑ شرتونی، سعید بن عبدالله، اقرب الموارد، ج۴، ص۳۰۶. ۵. ↑ فراهیدی، خلیل بن احمد، کتاب العین، ج۵، ص۲۲. ۶. ↑ راغب اصفهانی، حسین بن محمد، مفردات الفاظ القرآن، ص۳۹۸. ۷. ↑ مائده/سوره۵، آیه۲۲. ۸. ۹. ↑ زیلعی، عثمان بن علی، تبیین الحقایق، ج۵، ص۲. ۱۰. ۱۱. ۱۲. ۱۳. ↑ مؤسسة دائرة معارف الفقه الإسلامی، موسوعة الفقه الاسلامی، ج۱۶، ص۱۲۶. ۱۴. ۱۵. ۱۶. ۱۷. ↑ آل عمران/سوره۳، آیه۸۱. ۱۸. ↑ توبه/سوره۹، آیه۱۰۲. ۱۹. ۲۰. ↑ نساء/سوره۴، آیه۱۳۵. ۲۱. ۲۲. ۲۳. ۲۴. ۲۵. ۲۶. ۲۷. ۲۸. ↑ محدث نوری، حسین، مستدرک الوسائل، ج۱۳، ص۳۷۰. ۲۹. ۳۰. ۳۲. ۳۳. ۳۴. ۳۵. ۳۶. ۳۷.