مستندات قاعده تسبیب (قواعد فقه): مستندات قاعده

بدین‌ترتیب، می‌توان اتفاق و اجماع فقها و اخبار را مستند اعتبار ضمان ناشی از تسبیب دانست. برای نمونه، چند مورد از اخباری که در این‌باره وارد شده اجمالا بررسی می‌شوند: ۲. ۱ - روایت نخست خبر نخست صحیحه حلبی است که می‌گوید: از حضرت صادق (علیه‌السّلام) پرسیدم اگر کسی چیزی در راه دیگری قرار دهد، به طوری که مرکب آن شخص در برخورد با آن رم کند و صاحبش را به زمین بزند، حکم قضیه چیست؟ ۲. ۲ - روایت دوم خبر دوم صحیحه زراره است. زراره می‌گوید: به حضرت صادق (علیه‌السّلام) عرض کردم حکم کسی که چاهی در غیر ملک خویش حفر کند و عابری در حین عبور در آن بیفتد، چیست؟ حضرت (علیه‌السّلام) فرمود: «علیه ضمان لانّ کلّ من حفر بئرا فی غیر ملکه کان علیه ضمان» یعنی بر حفرکننده چاه ضمان است، زیرا هر کس چاهی در غیر ملک خود حفر کند، ضامن است. ۲. ۳ - روایت سوم خبر سوم موثق سماعه است از حضرت صادق (علیه‌السّلام). سماعه نقل می‌کند: از آن حضرت سؤال کردم حکم کسی که چاهی در خانه خودش حفر می‌کند و دیگری در آن می‌افتد، چیست؟ حضرت (علیه‌السّلام) فرمود: «اگر چاه در ملک خودش باشد موجب ضمان نیست؛ اما اگر در ملک غیر یا معبر عام حفر شده باشد و دیگری در آن بیفتد موجب ضمان است. ۲. ۴ - روایت چهارم خبر چهارم از سکونی است. او از حضرت صادق (علیه‌السّلام) نقل می‌کند که فرمود: «قال رسول اللّه (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم): من اخرج میزابا او کنیفا او اوتد وتدا او اوثق دابّة او حفر شیئا فی طریق المسلمین فاصاب فعطب فهو له ضامن» یعنی پیغمبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) فرمود: هر کس ناودانی یا گودالی در میان راه مسلمین ایجاد کند یا میخ یا افسار مرکبش را بکوبد، یا چاهی در راه مسلمین حفر کند و کسی به آن‌ها اصابت کند و به زمین بیفتد، ضامن است. منبع: جواهر الکلام، ج۳۷، ص۴۶ · ج۱۹، ص۱۸۱ · ج۱۹، ص۱۷۹ · ج۱۹، ص۱۸۰ · ج۱۹، ص۱۸۲