مسؤولیت کیفری اشتقاقی؛ نگرهای برای مقابله با جرمهای سازمانیافته
نویسندگان: شقاقی, فردین، شاملو, باقر، مهرا, نسرین
نشریه: مجله حقوقی دادگستری، دوره 89، شماره 132، 2025/12/22
چکیده:
بیش از دو قرن، مسؤولیت کیفری بیشتر بر عهدۀ مباشر مادی جرم نهاده می شد و گونه های دیگر مداخله در ارتکاب جرم از قبیل معاونت، استثنایی تلقی شده و تحت شرایط خاصی مورد تعقیب قرار می گرفت. امروزه، با دگرگونی رویدادهای اجتماعی و منطق حقوقی و گســترش جرم های سازمان یافته و روی آوری به اصل تقدم پیش گیرانه، قلمرو مسؤولیت کیفری نیز دگرگون شده است. مسؤولیت کیفری اشتقاقی، مسؤولیت همکاران مســتقیم و غیر مستقیم جرم می باشــد که در قوانین ایران و دکترین حقوقی به صورت کامل پذیرفته نشــده اســت. این نوع مسؤولیت که دارای چهار پایۀ اساسی شامل عمومیت، ســزامندی مجازات رفتار اصلی و فرعی، هدف مندی و ادغام پذیری اســت، می تواند چندگانه باشــد و محدود به اشــتقاق اولیه نماند. بر اساس یافته های این پژوهش، برای مقابله با جرائم ســازمان یافته بهتر است حالت های اشتقاق چندگانۀ موازی و ســریالی در قوانیــن کیفری به صورت صریح پیش بینی شــود. این نگرۀ نو می تواند از بی کیفرمانی عوامل دخیل در جرم و مجازات افراد غیر دخیل پیشگیری کند. این پژوهش با استفاده از منابع کتابخانه ای و آرای قضایی با رویکرد توصیفی-تحلیلی، جنبه های گوناگون نگرۀ مســؤولیت کیفری اشتقاقی را به عنوان مرزهای جدید عدالت کیفری با تکیه بر آرای قضایی مورد بررسی قرار دهد.
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
