مشورت: آثار و فواید مشاوره

مشورت که از پشتوانه وحیانی و عقلانی برخوردار است، فواید زیادی دارد. آثار و برکات فراوانی که از مشورت‌کردن نصیب انسان می‌شود، هرگز از تفکر فردی و امکانات و منابع فراوان مادی به دست نمی‌آید. در اینجا به بخشی از آثار و فواید مشورت اشاره می‌نماییم. بنابراین اگر بر خلاف تو عمل کردم از من پیروی کن!» ۶. ۲ - زندگی با ارزش از پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) نقل شده که فرمود: «اِذا کانَ امَرائُکُمْ خِیارَکُمْ وَ اَغْنِیائُکُمْ سُمَحائُکُمْ وَ اَمْرُکُمْ شُوری بَیْنَکُمْ فَظَهْرُ الاَرْضِ خَیْرٌ لَکُمْ مِنْ بَطْنِها وَ اِذا کانَ امَرائُکُمْ شِرارَکُمْ وَ اَغْنِیائُکُمْ بُخَلائَکُمْ وَلَمْ یَکُنْ اَمْرُکُمْ شُوری بَیْنَکُمْ فَبَطْنُ اْلاَرْضِ خَیْرٌ لَکُمْ مِنْ ظَهْرِها؛ هنگامی که زمامداران شما، نیکان شما باشند و توان‌گران شما سخاوت‌مندان، و کارهای نیک با مشورت انجام گیرد، ‌در این موقع روی زمین، از زیر زمین برای شما بهتر است (یعنی شایسته‌ حیات و زندگی هستید) ولی اگر زمام‌دارانتان بدان و ثروتمندان افراد بخیل باشند و در کارها مشورت نکنید در این صورت زیر زمین از روی آن برای شما بهتر است.» ۶. ۳ - پشتیبانی امیرالمؤمنین (علیه‌السّلام) در اثناء خطبه می‌فرماید: «وَلا مُظاهَرَةَ اَوْثَقُ مِنَ الْمُشاوَرَةِ؛ هیچ پشتیبانی مطمئن‌تر از مشورت نیست.» «لا ظهیر کالمشاورة؛ هر که آرا مختلف را بررسی کند، جاهای خطا را بشناسد.» ۶. ۵ - دستیابی به راهکار مناسب مشورت باعث می‌شود تا تصمیم معقول و مناسبی اتخاذ شود و راه درستی انتخاب گردد. حضرت علی (علیه‌السّلام) می‌فرماید: «هرکس با صاحبان‌ اندیشه و خرد مشورت نماید، به راه درست رهنمون می‌شود.» ۶. ۶ - پیشگیری از پشیمانی معمولا بعد از هر تصمیمی که بدون مشورت اتخاذ شود و جوانب و زوایای مختلف آن به خوبی سنجیده نشده باشد، پشیمانی و ندامت از اینکه چرا این تصمیم بدون سنجش جوانب مختلف مسئله اتخاذ شده، طبیعی است. کسی که استخاره کند سرگردان نخواهد شد و کسی که مشورت کند پشیمان نمی‌شود.» از امیرالمؤمنین (علیه‌السّلام) نقل شده: «مَنِ لَا یَسْتَشِرْ یَنْدَمُ؛ کسی که مشورت نکند پشیمان می‌شود، فقر ، مرگ بزرگ است، هر چه کنی با تو همان خواهد شد و کسی که مالک شود استبداد می‌ورزد یعنی نوعاً اینها از تبعات این خصلت‌ها است.» ۶. ۷ - مبارزه با تکبر و استبداد نظر آنگاه که با غفلت از مشورت، خوی استبداد و تکبر در جامعه تقویت شود و جامعه از پشتوانه فکری و عملی مشاوران محروم گردد، رکودی مرگبار رخ می‌نماید و جامعه را از پیشرفت و شکوفایی باز می‌دارد. استبداد به رای (انسان را) حبس می‌کند بر (مطالب) باطل و خطا ». و نیز فرمود: «لا تَشِرْ عَلَی الْمُسْتَبِدِّ بِرَاْیِهِ؛ با مستبد به رای مشورت مکن.» و باز فرمود: «مَنِ اسْتَبَدَّ بِرَاْیِهِ هَلَکَ؛ کسی که در رای خویش استبداد داشته باشد، هلاک می‌گردد.» از امیرالمؤمنین (علیه‌السّلام) نقل شده: «مَنِ اسْتَبَدَّ بِراْیِهِ هَلَکَ وَ مَنْ شاوَرَ الرِّجالَ شارَکَها فی عُقُولِها؛ مشورت عین به مقصود راه یافتن است و هر که خودسرانه کار کند دچار خطر شود.» ۶. ۹ - کامروایی مشاوره فرایندی سودمند است که می‌تواند زمینه چیرگی بر مشکلات و رشد فکری و افزایش تشخیص و تصمیم‌گیری را فراهم کند. بنابراین، کامروایی و پویایی فرد و جامعه در گرو مشورت‌دهی و مشورت‌خواهی است. منبع: غررالحکم و دررالکلم، ص۶۲۹ · ص۳۴۲، حکمت ۱۶۱ · ص۳۶۶، حکمت۳۲۱ · تحف العقول، ص۳۶ · ص۳۳۴، کلمات قصار ۱۱۳ · ص۳۲۶، حکمت۵۴ · ص۳۴۲، حکمت۱۷۳ · بحارالانوار، ج۷۵، ص۱۰۵، تهران، المکتبة الاسلامیه · غررالحکم و دررالکلم، ص۴۱۳ · بحارالانوار، ج۷۵، ص۱۰۰ · بحارالانوار، ج۷۵، ص۱۰۰-۱۰۴ · بحارالانوار، ج۷۴، ص۱۳۹ · بحارالانوار، ج۷۵، ص۱۰۵ · بحارالانوار، ج۷۵، ص۱۰۴ · وسائل الشیعه، ج۸، ص۴۲۵ · ص۳۳۴، حکمت ۱۱۳ · نهج الفصاحه، ص۷۵۹، ح ۲۹۶۲ · ص۳۴۷، حکمت۲۱۱ · غررالحکم و دررالکلم، ص۵۸۵ · نگرشی در مدیریت اسلامی، ص۱۹۷ – ۱۹۹