مطالعات قرآنی خاورشناسان: برخورد با شبهات

به طور کلی با این گونه شبهات به یکی از سه صورت زیر می‌توان برخورد کرد: ۱ ـ برخورد تکفیرآمیز و مرتد پنداری؛ ۲ ـ مواجهه تحقیرآمیز؛ ۳ ـ برخورد متین و مبتنی بر استدلال در فضای آکنده از عطوفت و رافت . شیوه معمول اهل بیت ‌(علیهم‌السّلام) در احتجاجات خود با دیگران، همان روش سوم است. در این باره می‌توان به برخورد امام حسن عسکری (علیه‌السلام) با اسحاق کندی فیلسوف مشهور مسلمان اشاره کرد. او که تفکرات الحادی داشت، شش ماه درس خود را تعطیل کرده بود تا تناقضات قرآن را گردآوری کند؛ امام توسط یکی از شاگردانش به او پیام داد که: آن که قرآن سخن اوست، اگر بگوید آنچه تو به عنوان اختلاف و تناقض می‌فهمی برداشت توست و من آن را قصد نکرده‌ام چه می‌کنی؟ کندی با شنیدن این سخن تکان‌دهنده همه کاغذهایی را که در آن مدت گرد آورده بود به آتش کشید. به عنوان تایید شیوه سوم، می‌توان به سخن یکی از قرآن‌پژوهان معاصر اشاره کرد: «کسی که سؤال دارد همانند فرد مریض است. آیا می‌توان به مردم گفت نباید مریض شوید. شبهه یکی از دردها و علتهاست، طبیب نباید فرد را به دلیل ابتلا به مرض شماتت کند، بلکه باید به دنبال درمان او باشد. به همین دلیل کسی را که شبهه دارد نباید معاند پنداشت.» ۸. ۱ - نتیجه روشن است اگر کسی که در فضای آزاد و بدون وابستگی به آیینی می‌اندیشد، با بسیاری از ابهامات مواجه شود و بر مسائل زیادی خرده گیرد و حتی اگر در انتخاب و استفاده از منابع و اطلاعات به خطا نرفته باشد، در دریافت و تلفیق و استنباط و استنتاج، به نتایجی مطابق آنچه شخصِ ملتزم و معتقد به آنها می‌رسد، دست نیابد، چنان که اگر ما نیز به مطالعه فرهنگها و آیینهای دیگر بپردازیم، همین گونه خواهد شد. همان گونه که پیشتر اشاره شد، نویسندگان مسلمان اگر چه غالبا از پدیده خاورشناسی تلقی بدبینانه داشته‌اند، امّا بعضی در فضای بدون تعصب با بذل حوصله و دقت، به بررسی و پاسخگویی به این شبهات پرداخته‌اند. منبع: «معرفی توصیفی شبهات و ردود حول القرآن الکریم»، پژوهشهای قرآنی، سال ۱۳۸۲، ش ۳۳، ص۲۳۴