معارف در قرآن: نکته

نه منحصر در آسمان است و نه منحصر در زمین، اگرچه زمین و آسمان خالی از او نیست. ایشان آیه ( هُوَ مَعَکُمْ اَیْنَ مَا کُنتُمْ ) را مشیر به حضور حق‌تعالی و معیت قیومیه او با همه موجودات می‌داند، یعنی حق‌تعالی با همه‌ موجودات معیت وجود دارد و هیچ موجودی نیست مگر آنکه خدای سبحان در متن وجودی او حاضر است از همین‌ روی خداوند خود را همراه با همه موجودات معرفی می‌کند. بنابر نظر ایشان در این آیه ( هُوَ مَعَکُمْ اَیْنَ مَا کُنتُمْ ) «هو» اشاره به مقام غیب‌الغیوب دارد و «معکم» اشاره به اضافه‌ اشراقی. از این‌ رو طبق آیه ( اَلَا اِنَّهُ بِکُلِّ شَیْءٍ مُّحِیطٌ ) احاطه حق بر همه موجودات، احاطه قیومی به ‌نحو وجودی و سعی است. یعنی ذات اطلاقی حق در مقام ظهور و فعل خود حضور دارد و تجلی حق در موطن غیبی و خلقی، تجلی ذات است و این مطلب خبر از احاطه قیومی حق‌تعالی دارد. منبع: شرح دعاء السحر، ص۱۱۶، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۸۶ · تقریرات فلسفه امام خمینی، ج۲، ص۲۴۳، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۸۵ · شرح چهل حدیث، ص۵۹۸، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۸۸ · شرح چهل حدیث، ص۲۸۸-۲۸۹، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۸۸ · مصباح الهدایه، ص۵۱، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۸۶