معجم البلدان‌ (کتاب): دانش یاقوت در ادبیات

یاقوت ادیبی گسترده افق و نویسنده‌ای پرکار و ذو فنون بود. بدون نیاز به گفت و گو از مؤلفات مفقود وی کافی است معجم الادباء را یاد کنیم که به حجم و اهمیت از فرهنگ جغرافیایی (معجم البلدان) کمتر نیست، بلکه از لحاظ مطالب تاریخی و فرهنگی جهان اسلام از آن برتر است. یاقوت را با محققی چون بیرونی، که در سطح جهانی است، یا جهانگردی از نوع مسعودی و مقدسی برابر نمی‌توان گرفت، اما با قیاس به گروه جغرافی شناسان لغوی چون بکری، یاقوت نه فقط از لحاظ فراوانی و تنوع مطالب بلکه از لحاظ روش مستقل و هوشمندانه نیز از همه آنها سر است. به همین دلایل تالیف جغرافیایی او بحق ختم دوران پیش از حمله مغول به شمار می‌رود و خود او را نیز به صف بزرگترین جغرافی شناسان آن دوران می‌توان شمرد و فرهنگ وی تا به روزگار ما مرجعی موثق و بی مانند است.