معراج در قرآن: قرائن دال بر سیر کامل پیامبر

مشهور در میان دانشمندان شیعه همین نظریه چهارم است و قرائن ذیل بر صحت آن گواهی می‌دهد: ۱۰. ۱ - قرینه لفظ عبد متبادر از لفظ « عبد » در آیه ، همان شخصیت خارجی است که از تن و روان (بدن با روح) ترکیب یافته است و هرگاه معراج وی تنها به صورت روحانی بود، لازم بود بفرماید: «بروحه». ۱۰.۱. ۱ - آیات دال بر روح و جسم آیاتی که اشاره به لفظ «عبد» شده عبارتند از: ۱. «ارایت الذی ینهی عبدا اذا صلی؛ آیا دیدی کسی را که نهی می‌کرد، بنده‌ای را وقتی نماز گذارد.» ۲. «وانه لما قام عبدالله یدعوه؛ و چون بنده خدا برخاست تا او را بخواند» و همچنین است در آیات دیگر، آری در یک آیه، لفظ «عبد» در معنای وسیعی به کار رفته بلکه موجودات مجرد از ماده و پیراسته از جسم را نیز در برمی‌گیرد، چنانکه می‌فرماید: «ان کل من فی السماوات والارض الا آتی الرحمن عبدا؛ تمام کسانی که در آسمان و زمین قرار دارند، به صورت بنده نزد خدا حاضر می‌شوند.» بندگی اختصاص به انسان خاکی ندارد، بلکه فرشتگان و پری‌ها، نیز بندگان خدا هستند. اگر لفظ «عبدا» در آیه فوق در معنای وسیع و گسترده به کار رفته است، به خاطر قرینه‌ای است که در آغاز آیه وجود دارد و آن این است که موضوع را به صورت عام مطرح کرده و می‌فرماید: «ان کل من فی السماوات والارض؛ اگر چنین قرینه‌ای نبود، لفظ «عبدا» بر فرشته و پری‌ها اطلاق نمی‌شد.» ۱۰. ۲ - قرینه شهود و دل در سوره نجم ، از شهود و دل و رؤیت سخن می‌گوید و می‌فرماید: «ما کذب الفؤاد ما رای؛ دل آنچه را که دیده دید، تکذیب نکرد.» و اگر این بخش از معراج روحانی بوده، در این صورت بحث از تکذیب رؤیت توسط دل بی‌معنا بود. ۱۰. ۳ - قرینه سوم جمله «ما زاغ البصر وما طغی؛ چشم نلغزید و طغیان نکرد.» منبع: علق/سوره۹۶، آیه۹۱۰ · جن/سوره۷۲، آیه۱۹ · مریم/سوره۱۹، آیه۹۳