مفاد و مضمون قاعده نفی سلطه (فقه سیاسی): موارد استثناء اصل نفی سبیل

بی‌شک تفوق، استیلا و سلطه کافران بر مسلمانان (جان، مال، شرف) از زیان‌های بزرگ و مفسده‌های غیر قابل تحمل و از جمله منکرات مهمی است که باید همه مسلمین در ادله و ریشه‌کن نمودن آن بکوشند. در مواردی که ضرر بیشتر و مفسده مهمتر و منکر اهمی در پیش باشد از بابت دفع ضرر اشدّ به ضرر اخف و دفع افسد به فاسد و اختیار اهون‌الشرّین و دفع ضرر و مفسده به مقدار ممکن و مراعات الاهم فالاهم ، ناگزیر برای دفع آن ضرر و مفسده و منکر اهم، ارتکاب چنین زیان، مفسده و منکری جایز خواهد بود؛ زیرا قواعد مذکور اگر مورد قبول باشد بر اصل نفی سبیل حاکم و مقدم هستند. که هرگاه کفار برای حمله به مسلمین و تجاوز به کشور اسلامی و استیلاء بر آن و یا صرفاً به خاطر کشتار بیشتر مسلمین عده‌ای از اسرای مسلمین را سپر قرار دهند و عملیات نظامی را زیر پوشش آنها انجام دهند، اگر راه دیگری برای مقابله و دفع تهاجم آنها نباشد جایز است مسلمانان برای دفع ضرر و مفسده اقوی و منکر اهم که در شرف وقوع است ناگزیر از کشته شدن آن عده از اسرای مسلمین (که در دفع تهاجم کشته می‌شوند) صرف‌نظر کنند و به واجب اهم بپردازند. حال آنکه اصل دفاع به منظور حفظ جان، مال و شرف مسلمین بوده است. به خاطر جان تعداد کمی از کسانی که قتلشان جایز نیست، کفار مهاجم به حال خود رها نمی‌شوند که فاجعه بزرگتر و مفسده بیشتری را به بار آورند.