مفهوم — اثبات و دلیل اثبات (کاتوزیان)

. الحکم ببقاء ما کان چنان که شیخ انصاری گفته است: والمراد بالا بقاء، الحکم ببقاء»: رسالة استصحاب، ص ۱ - شیخ محمدرضا مظفر، اصول فقه، ج ۱، ص ۲۴۲ - سید محمد مجاهد، مفاتیح الاصول، ص ۶۳۴ در مورد مطالعه یقین رک فاضل مقداد، نضد القواعد الفقهیة، ص ۶۳. (۲) تردید درباره بقای آن وضع در زمان بعد ماده ۸۷۶ قانون مدنی). ۱ در باب رکن نخست باید دانست که مقصود از یقین گذشته منحصر ساختن استصحاب» به مواردی نیست که درباره آن علم حاصل شده است. باید وجود حکم یا وصفی در گذشته معلوم باشد خواه احراز آن از راه علم باشد یا ظن معتبر. ولی اگر به دلایلی معلوم شود که اعتقاد شخص نسبت به وضع گذشته نابجا بوده است با تردیدی که در این راه به میان می آید دیگر جایی برای استصحاب نیست؛ زیرا - بنا به فرض - در زمانی که شخص در پی رفع سرگردانی و یافتن حکم است اعتقاد نسبت به وضع گذشته از بین می رود و حالت سابقی وجود ندارد تا در زمان حاضر نیز معتبر دانسته شود.