مفهوم و تعریف

پاره ای از فقیهان از وصف استثنایی حکم چنین استفاده کرده اند که لزوم ضمیمه شدن سوگند بر دلیل اثبات ادعا اختصاص به موردی دارد که موضوع دعوا مطالبة دین باشد نه عین و بر آن افزوده اند که در دعوای عین که بنا به فرض وارثان متصرف آن هستند در واقع دعوا بر آنان است نه بر مرده مورث)، ولی این ادعا با ظاهر ماده ۱۳۳۳ ق.م. و اطلاق ماده ۲۷۹ ق.آ.د.م مخالف است و حق برمیت اعم از دینی و عینی است، چرا که د. ح. عینی نیز آنچه مورد نزاع قرار می گیرد حق . مدعی در برابر متوفی و به زیان دارایی او است و به این اعتبار حق بر متوفی محسوب می شود و دعوای او نیز برمیت است. بدین ترتیب در تعریف سوگند استظهاری می توان گفت: سوگندی است که در دعوای بر متوفی از سوی دادگاه بر مدعی تکلیف میشود تا تضمین درستی و بقای حقی باشد که برحسب قواعد در برابر وارثان اثبات شده است. ۳۸۶ شرایط تحقق تکلیف: در ماده ۱۳۳۳ شرایطی برای تحقق تکلیف سوگند آمده است که با استخراج آنها می توان به طبیعت سوگند استظهاری پی برد: سوگند استظهاری ویژه دعوا بر متوفی است گفته شد که پاره ای از فقیهان به دلیل اشتراک در علت خواسته اند لزوم سوگند استظهاری را به تمام مواردی که خوانده توان دفاع از خود را ندارد، مانند کودک و غایب سرایت دهند ولی قانون مدنی نظر گروهی را ترجیح داده است که سوگند را ویژه دعوا بر متوفی دانسته اند.