مناط زمانی تثبیت و برقراری صلاحیت — است پرونده را جهت حل اختلاف به

⚠ احتیاط: ممکن است آغاز یا پایانِ مطلب در بندِ مجاور باشد. دوم آن که استنباط و برداشتی که هیأت عمومی دیوان عالی کشور از ماده ۲۸ قانون یاد شده بدست داده موجب بدعتی نادرست و غیر منطقی خواهد شد که بی تردید اطاله دادرسی را در تمامی موارد به همراه خواهد داشت؛ زیرا در تمام مواردی که دادگاهی بر پایه اختیار مقرر در ماده ۲۶ ق.آ.د.م نسبت به دعوای مطروح، صلاحیت مثبت خود را حراز و اعلام میدارد، وظیفه دارد تا پرونده را جهت حل اختلاف مفروض و یا به تعبیری که در رأی وحدت رویه آمده، جهت تشخیص صلاحیت به دیوان عالی کشور ارسال کند، بدون آن که در این مورد اعلام صلاحیت مخالفی را دریافت یا نظر مرجع غیر قضایی را به نحو اثباتی یا نفیی جویا شود. همچنین از آن طرف چنانچه دادگاه عمومی (مرجع قضایی) به شایستگی یک مرجع غیر قضایی از خود سلب صلاحیت کرده و قرار عدم صلاحیت خویش را صادر کند، بدون ارجاع پرونده به مرجع غیر قضایی و احراز مخالفت آن مرجع با نظر مرجع قضایی، باید پرونده را مستقیماً نماید. اگر مرجع قضایی از شان و اعتبار قضایی برخوردار است و بر این مبنا نیز آن را در مقابل مرجع غیر قضایی برتر می خوانیم، چرا به تشخیص مرجع قضایی بها نداده و بسان آنچه که در مورد شوراهای حل اختلاف (ماده ۱۷ ق.ش. ح. سال ۱۳۸۷ و ماده ۱۵ قانون شوراهای حل اختلاف مصوب (۱۳۹۴/۸/۱۰) و یا تبعیت سایر مراجع غیر قضایی از تصمیم دیوان عدالت اداری قسمت اخیر ماده ۴۸ ق.ت.آ.د.د.ع.ا)، مستند قانون گشته مرجع غیر قضایی را مکلف به پیروی از نظر مرجع قضایی نکنیم؟! همانطور که ملاحظه میشود خواه مرجع قضایی مانند دادگاه در موضوع و دعوای مطروح خود را صالح بشناسد و خواه قرار عدم صلاحیت خود را بدهد در هر دو مورد باید پرونده را جهت حل اختلاف نام وجود ولی محتمل به دیوان عالی کشور بفرستد؛ این مورد اگر چه مورد عمل دادگاهها نیست ولی اگر بخواهیم به رأی وحدت رویه و استنباط دیوان عالی کشور از ماده ۲۸ ق.آ.د.م توجه و عمل کنیم گریزی از آن نخواهد بود. به هر روی رأی وحدت رویه به نحو مقرر و به موجب مواد ۲۷۰ و ۲۷۱ ق.آ.د.ک سال ۱۳۷۸ و همچنین ماده ۴۷۱ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲/۱۲/۴ برای دادگاهها و شعب دیوان عالی کشور و سایر مراجع اعم از مراجع قضایی و غیر قضایی لازم الاتباع است و چاره ای جز رعایت آن نیست. اما بهتر است همانطور که منطق دخالت هیأت عمومی دیوان عالی کشور برای ایجاد رویه واحد در استنباط درست و یکسان از قوانینی که در تفسیر آن میان دادگاهها و دیوان عالی کشور اختلاف نظر رخ داده، تنها در محدوده اختلاف در استنباط و آنچه که به عنوان نتیجه و منطوق در رأی وحدت رویه شماره ۶۶۰ آمده عمل نمود تا تالی فاسد آن از جمله اطاله دادرسی، دامن دادگستری و مالاً دادخواهان و اطراف دعوا را نگیرد. لازم است به این نکته نیز بپردازیم که همچنان که در بالا نیز اشاره شد، در میان مراجع قانونی و غیر قضایی، شوراهای حل اختلاف از حیث اختلاف در صلاحیت با مراجع قضایی از وضعیت استثنایی و شرایط متفاوتی برخوردارند و چنانچه در موضوع دعوا میان شورای حل اختلاف و مرجع قضایی اختلاف افتد، تشخیص مرجع قضایی لازم الاتباع بوده و شورا مکلف به تبعیت از نظر و تشخیص مرجع قضایی است. ماده ۱۵ قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۳۹۴/۸/۱۰ در این مورد اشعار میدارد: در صورت بروز اختلاف در صلاحیت بین شورای حل اختلاف و مرجع قضایی نظر مرجع قضایی لازم الاتباع است.». بنابراین در چنین مواردی یعنی بروز اختلاف پرونده جهت حل اختلاف به دیوان عالی کشور ارسال نخواهد شد، بلکه شورا به عنوان مرجع تالی مکلف به تبعیت از مرجع عالی یعنی مرجع قضایی دادگستری) است. به نظر میرسد ب. ت. ب. نص مقرر در ماده ۱۶ آن قانون که در مورد اختلاف در صلاحیت میان شورای حل اختلاف با مراجع قضایی غیر دادگستری تعیین تکلیف کرده، موضوع سال ۱۳۹۴ را باید ناظر به طریق حل مرجع قضایی دادگستری دانست. منظور از مرجع قضایی دادگستری دادسراها و دادگاههای عمومی حقوقی و جزایی و دادگاه انقلاب دادگاه کیفری استان دادگاههای تجدیدنظر استان و همچنین دادگاههای کیفری یک و دو مواد ۲۹۴ و ۳۰۱ و ۳۰۲ ق.آ.د.ک.ج سال ۱۳۹۲) و دادگاههای اطفال و نوجوانان مواد ۳۰۴ و ۴۰۸ ق.آ.د.ک.ج سال ۱۳۹۲) است. شاید بتوان از تقابل میان دو مستند ۱۶ و ۱۷ ق.ش.ح سال ۱۳۸۷ مواد ۱۴ و ۱۵ قانون شوراهای حل اختلاف سال ۱۳۹۴) به این نتیجه رسید که امکان اختلاف در صلاحیت میان شورای حل اختلاف با مرجع قضایی غیر دادگستری وجود دارد و در این صورت پرونده جهت حل اختلاف به مراجع مقرر در ماده ۱۶ ق.ش. ح. خواهد رفت. ولی در صورت اختلاف با مرجع قضایی دادگستری، شورا مکلف به تبعیت از آن مرجع است. این تعبیر فقط با این اشکال روبروست که اگر میان شورای حل اختلاف با دادگاههای نظامی با دادگاههای عالی انتظامی قضات اختلاف در صلاحیت رخ دهد دادگاه عمومی صلاحیت حل اختلاف داشته باشد که مرجعی هم درجه با دادگاههای نظامی و انتظامی است. ⚠ احتیاط: ممکن است آغاز یا پایانِ مطلب در بندِ مجاور باشد. و دادگاههای اطفال و نوجوانان مواد ۳۰۴ و ۴۰۸ ق.آ.د.ک.ج سال ۱۳۹۲) است. شاید بتوان از تقابل میان دو مستند ۱۶ و ۱۷ ق.ش.ح سال ۱۳۸۷ مواد ۱۴ و ۱۵ قانون شوراهای حل اختلاف سال ۱۳۹۴) به این نتیجه رسید که امکان اختلاف در صلاحیت میان شورای حل اختلاف با مرجع قضایی غیر دادگستری وجود دارد و در این صورت پرونده جهت حل اختلاف به مراجع مقرر در ماده ۱۶ ق.ش. ح. خواهد رفت. ولی در صورت اختلاف با مرجع قضایی دادگستری، شورا مکلف به تبعیت از آن مرجع است. این تعبیر فقط با این اشکال روبروست که اگر میان شورای حل اختلاف با دادگاههای نظامی با دادگاههای عالی انتظامی قضات اختلاف در صلاحیت رخ دهد دادگاه عمومی صلاحیت حل اختلاف داشته باشد که مرجعی هم درجه با دادگاههای نظامی و انتظامی است. تبصره ۲ ماده ۱۰ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال . ماده ۱۹ آیین نامه شورای حل اختلاف مصوب ۱۳۸۸/۱/۱۶ : مراجع اختصاصی موضوع بند هم» ماده ۱۰ قانون، مراجعی مانند هیاتهای حل اختلاف کار، کمیسیون ماده ۱۰۰ قانون شهرداری و هیاتهای حل اختلاف مالیاتی و مراجع قضایی غیر دادگستری نیز نظیر سازمان قضایی نیروهای مسلح، دیوان عدالت اداری میباشند.».