مناظره درباره حرمت شراب در قرآن: اصل مناظره

در یکی از سالها مهدی عباسی وارد مدینه شد و پس از زیارت قبر پیامبر (صلّی‌الله‌علیه‌وآله) با امام کاظم (علیه‌السّلام) ملاقات کرد و برای آن که به گمان خود از نظر علمی آن حضرت را آزمایش کند! بحث « خَمر » (شراب) در قرآن را پیش کشید و پرسید: «آیا شراب در قرآن مجید تحریم شده است؟» آن گاه اضافه کرد: «مردم اغلب می‌دانند که در قرآن از خوردن شراب نهی شده، ولی نمی‌دانند که معنای این نهی، حرام بودن آن است!» امام (علیه‌السّلام) فرمود: «بلی. این حرمت شراب در قرآن مجید صراحتاً بیان شده است.» در کجای قرآن؟ آنجا که خداوند متعال خطاب به پیامبر (صلّی‌الله‌علیه‌وآله) می‌فرماید: «قُلْ اِنَّما حَرَّمَ رَبِّیَ الْفَواحِشَ ما ظَهَرَ مِنْها وَ ما بَطَنَ وَ الْاِثْمَ وَ الْبَغْیَ بِغَیْرِ الْحَقِّ؛ بگو پروردگار من، تنها کارهای زشت، چه آشکار و چه پنهان و نیز « اثم » (گناه) و ستم به ناحق را حرام نموده است.» آنگاه امام (علیه‌السّلام) پس از بیان چند موضوع دیگر که در این آیه تحریم شده، فرمود: «مقصود از کلمه «اثم» در این آیه که خداوند آن را تحریم کرده، همان شراب است، زیرا خداوند در آیه دیگری می‌فرماید: «یَسْئَلُونَکَ عَنِ الْخَمْرِ وَ الْمَیْسِرِ قُلْ فِیهِما اِثْمٌ کَبِیرٌ وَ مَنافِعُ لِلنَّاسِ وَ اِثْمُهُما اَکْبَرُ مِنْ نَفْعِهِما؛ از تو در مورد شراب و قمار می‌پرسند، بگو در آن «اثم کبیر» (گناهی بزرگ) و سودهایی برای مردم است و گناهش از سودش بیشتر است.» و «اثم» که در سوره اعراف صریحاً حرام معرفی شده در سوره بقره در مورد شراب و قمار به کار رفته است، بنابراین شراب صریحاً در قرآن مجید حرام معرّفی شده است. مهدی، سخت تحت تاثیر استدلال امام (علیه‌السّلام) قرار گرفت و بی‌اختیار رو به « علی بن یقطین » (علی بن یقطین از اصحاب امام کاظم (علیه‌السّلام) بود که موفق شده بود اعتماد دستگاه حکومت عباسی را به خود جلب کند و بر اساس دستورات امام (علیه‌السّلام) از این طریق در خدمت به شیعیان بکوشد.) کرد و گفت: «به خدا قسم این فتوا، فتوای‌ هاشمی است!» علی بن یقطین گفت: « شکر خدا را که این علم را در شما خاندان پیامبر (صلّی‌الله علیه‌و‌آله) قرار داده است.» (گویا مقصود وی این بود که به حکم قرابتی که میان بنی‌عباس و بنی‌هاشم هست، علم و دانش امام کاظم (علیه‌السّلام) برای مهدی نیز موجب افتخار است.) منبع: بقره/سوره۲، آیه۲۱۹