مناظره: معنای لغوی و اصطلاحی

مناظره در لغت «مباحثه کردن درباره‌ حقیقت و ماهیت چیزی، یا با هم سؤال و جواب کردن است» و به تعبیر دیگر مکالمه و گفت‌وگویی است دوطرفه که هر طرف با استدلال و ارائه‌ براهین سعی می‌کنند برتری و فضیلت خویش را بر دیگری به اثبات رساند. در اصطلاح دانشمندان اسلامی، مقصود از بحث آن است که «اثبات حکم ثبوتی یا سلبی کنند به دلیل» و مراد از مناظره آن است که «دو خصم نظر کنند در حکم و مسأله‌ای به قصد آن‌که صواب پیدا شود». گاهی به جای آداب المناظره، اصطلاح آداب البحث به کار رفته است و در تعریف آن گفته‌اند: «صناعتی است نظری که انسان را به کیفیت مناظره و شرایط آن آشنا سازد، تا در بحث و الزام و غلبه بر خصم خطا نکند». هدف اصلی از مناظره آن است که دو طرف گفت‌وگو، به یاری یکدیگر، به کشف حقیقت نایل آیند و مشکلی را بگشایند. منبع: لغت‌نامه‌، موسسه‌ دهخدا، تهران، بی‌تا، ذیل واژه‌ی مناظره · سیروس، تهران، میترا، ۱۳۸۵، ص ۲۲۴ · آداب البحث، ج۱، ص۲۷، سالنامه پارس، تهران، ۱۳۲۴ش · التّعریفات، ج۱، ص۱۵، قاهره، مصطفی البابی الحلبی، ۱۳۵۷ق