منفعت نادر: تعریف

منفعت نادر مقابل منفعت غالب است. منفعت موجود در چیزی اگر از فوایدی باشد که به لحاظ آن فایده، عقلا طالب آن باشند و متعارف میان آنان بذل مال در ازای تحصیل آن باشد، این فایده، منفعت غالب یا منفعت مقصود نامیده می‌شود؛ اما اگر منافع چنین نباشد، منفعت نادر یا غیر مقصود نامیده می‌شود. بنابراین، منفعت نادر موجب نمی‌شود شیء دارنده آن منفعت، نزد عقلا قیمت و ارزش پیدا کند. ملاک در ارزش و مالیت اشیا منفعت غالب و مقصود آن‌ها است، مانند آلات لهو که منفعت غالب و مطلوب آن‌ها، لهو است؛ هر چند به لحاظ چوبی که از آن ساخته شده، دارای منفعت، همچون سوزاندن و گرم شدن با آن است؛ لیکن متعارف نزد عقلا، بذل مال در ازای چوب آن نیست. بنابراین، از نظر عرف ، منافع نادرِ شیء از منافع آن شمرده نمی‌شود؛ چنان که در آلات لهو، منفعت چوب عرفاً، منفعت آلت لهو به شمار نمی‌رود. منافع نادر در کلمات فقها" name="_ منافع نادر در کلمات فقها" title=" منافع نادر در کلمات فقها" >۱. ۱ - منافع نادر در کلمات فقها منفعت نادر ، گاهی در کلمات فقها بر منافعی که تنها‌ اندکی از افراد از آنها بهره می‌برند، اطلاق شده است، مانند گیاهان دارویی گه گاهِ بیماری از آن‌ها استفاده می‌شود. در مقابل، منفعت غالب بـر منافعی اطلاق می‌شود که بیشتر افراد از آنها بهره می‌برند، مانند خوردنی‌ها و نوشیدنی‌هایی که غالب انسان‌ها از آنها استفاده می‌کنند. منفعت نادر به این معنا، منافاتی با منفعت غالب به معنای نخست ندارد؛ زیرا منفعت غالب و مقصود و مطلوب از گیاهان دارویی، درمان بیماری‌ها است؛ از این رو، ملاک مالیت در آنها وجود دارد و عقلا در ازای این منفعت، بذل مال می‌کنند. از احکام منفعت نادر در باب تجارت سخن گفته‌اند: منبع: ینابیع الاحکام، ج ۵، ص ۱۷۶-۱۷۷ · مفتاح الکرامة، ج ۸، ص ۷۰-۷۱