مهرورزی: لذت مهربانی

در حقیقت، میان لذت‌های معنوی و لذت‌های زودگذر مادی تفاوت بسیار وجود دارد، لذت‌های معنوی نه تنها سبب جذب انسان به مادیات نمی‌شود، بلکه تا حدود زیادی، دل را از سیطره لذت‌های مادی و غریزی آزاد می‌کند. ناگفته نماند کسانی که تسلیم لذت‌های مادی شده‌اند و از هرگونه رشد معنوی محرومند، نمی‌توانند لذت عاطفی را درک کنند. برای مثال، کسی که با خشم و خشونت خو گرفته و این صفت زشت بر روحش حاکم شده است، از مهربانی لذت نمی‌برد و آن‌را نمی‌فهمد، ولی آنان که در سایه تربیت صحیح به پرورش عواطف انسانی خویش همت گماشته‌اند، از ارضای آن‌ها به لذتی می‌رسند که هرگز از اشباع غرایز به چنان لذتی دست نمی‌یابند. از این‌رو، علی (علیه‌السّلام) می‌فرماید: «لَذَّةُ الْکِرامِ فِی الاِطْعامِ وَ لَذَّةُ اللِّئامِ فِی الطَّعامِ؛ لذت بزرگواران در خوراندن است و لذت فرومایگان در خوراک.» مولوی درهمین زمینه چه زیبا سروده است: خشم و شهوت، وصف حیوانی بود •••• مهر و رقت، وصف انسانی بود این چنین خاصیتی در آدمی است •••• مهر، حیوان را کم است، آن از کمی است مهرورزی به دیگران، یکی از معیارهای بزرگواری و ارزش آدمی و خود، سرچشمه بسیاری از بزرگواری‌هاست؛ زیرا در این صورت، آدمی با تضعیف خواسته‌های فردی و حیوانی، زمینه را برای گرایش خویش به ارزش‌های والای انسانی فراهم می‌آورد. در اینجاست که انسان برخلاف اقتضای خودخواهی‌اش، قدم از دایره تنگ خودپرستی بیرون می‌نهد و به دیگر خواهی روی آورد. منبع: غررالحکم و دررالکلم، ص۵۷۳