مهلت طرح دعوای ابطال — که در ماده ۴۸۹ رأی داور اساساً

⚠ احتیاط: ممکن است آغاز یا پایانِ مطلب در بندِ مجاور باشد. که در ماده ۴۸۹ رأی داور اساساً باطل است و مدتی برای طرح دعوای ابطال آن وجود ندارد اما نویسنده کمتر نظر مکتوبی راکه مستدلاً عدم لزوم رعایت مهلت را ثابت نماید ملاحظه نموده است. البته در مورد قانون داوری تجاری بین المللی که مواد ۳۳ و ۳۴ آن جهات ابطال را تفکیک نموده است این نظر خالی از قوت نیست ۵۷۹ اما نص ماده ۴۹۰ قانون چنین تفکیکی را در داوری های موضوع آن نمی پذیرد و به باور ما، استدلال مخالف اجتهاد در مقابل نص است. ممکن است ایراد شود که اگر رأی داور با نظم عمومی در تعارض بوده یا برخلاف قواعد موجد حق صادر شده و دعوای ابطال آن را طرح نکرده باشند، چه باید کرد؟ پاسخ آن است که اولاً رأی داور بیشتر از رأی دادگاه نیست و همین پرسش در مورد رأی دادگاه نیز مطرح خواهد شد؛ ثانیاً عدم طرح دعوای ابطال بعد از اطلاع و ابلاغ، دلالت بر پذیرش محتوای آن دارد و مانند آن است که سبب جدیدی در رابطه ی طرفین حادث شده است که حتی می تواند توجیه گر رأی داور در مورد برابری ارث دختر و پسر نیز باشد؛ ثالثاً خواهیم دید که بین درد دعوای ابطال و اجرای رأی داور ملازمه نیست و در برخی موارد با اینکه دعوای ابطال رد شده است امکان اجرای آن وجود ندارد و دادگاه صلاحیت بررسی و کنترل قضایی رأی را در زمان اجرا خواهد داشت. ۵۸۰ - اگر به دلیل عدم رعایت مهلت قرار رد دادخواست صادر شود آیا این امر میتواند به رأی باطل اعتبار دهد یا در مرحله اجرا امکان رد رأی و عدم اجرای آن وجود دارد؟ اساساً اگر قرار باشد، رعایت مهلت از یک سو منشأ اثر باشد و از سوی دیگر دادگاه در مرحله اجرا بتواند از اجرای رأی جلوگیری کند، این امر نه تنها به نفع محکوم له نیست که باعث زیان او نیز می شود زیرا این امکان وجود دارد که اگر دادگاه در دعوای ابطال وارد رسیدگی ماهوی می شد، به درستی رأی داور نظر میداد و دیگر موجبی برای ممانعت از اجرای رأی به وجود نمی آمد؛ زیرا می دانیم که رسیدگی دادگاه در دعوای ابطال رأی داور، به صورت تفصیلی است در حالی که در مرحله اجرا به صورت اجمالی م. ب. و این امکان وجود دارد که با بررسی دقیق تر به درستی رأی داور اعلام نظر شود. برای مثال شعبه ۱۵ دادگاه تجدید نظر استان تهران در دادنامه شماره ۱۲۶۷-۸۴/۹/۲۳ موضوع پرونده شماره ۸۴/۱۵/۷۵۹ دعوای ابطال رأی داور را خارج از مهلت دانسته در حالی که دادگاه نخستین رأی بر ابطال آن صادر نموده است: «در خصوص تجدید نظر خواهی آقایان ... به وکالت از طرف آقایان ... از رأی شماره ۳۰۲ در تاریخ ۸۴/۲/۱۷ شعبه چهل و سوم دادگاه عمومی حقوقی تهران که به موجب آن دادگاه رأی تاریخ ۸۲/۷/۱۴ حکم مرضی الطرفین که در اختلاف نامبردگان با آقایان ... صادر شده است به علت خروج از مهلت قانونی و به استناد تبصره ماده ۶۸۴ و بند ۴ ماده ۴۸۹ آیین دادرسی مدنی باطل اعلام کرده است صرف نظر از مسایل ما هوی و استدلالات طرفین به دلالت اوراق پرونده های پیوست داوری رأی خود را در ۸۲/۸/۲۷ به دادگاه تسلیم کرده که به شماره ۲۳۹۴ ثبت شده است رأی داور در بیست و دوم آذر هشتاد و دو به آقایان .. ابلاغ شده طبق ماده ۴۹۰ قانون نامبردگان بیست روز وقت داشتند که ادعای خود بر بطلان رأی داور موضع رویه قضایی تقریباً قاطع است و رعایت مهلت را در همه ی موارد لازم می داند. بهتر است به برخی از آرای موافق و مخالف اشاره شود: ۱ - دادنامه شماره ۵۵۸ ۷۳/۹/۷ شعبه اول دادگاه حقوقی یک تهران یکی از مواردی است که رعایت مدت را لازم دانسته است: در خصوص اعتراض شرکت الف به رأی داوری ۱۳۷۳/۳/۱ صادره بر اساس قرارداد ۱۳۷۲/۲/۲۵ منعقد بین شرکت معترض و شرکت ب صرف نظر از صحت یا سقم مطالب معنونه از سوی شرکت معترض که مربوط به ماهیت امر است و ضمن رد اعتراض شرکت معترض به نحوه ابلاغ رای داوری که با واقعیات موجود در پرونده تطابق ندارد، اساساً چون رأی داور در ۱۳۷۳/۴/۸ ابلاغ شده ولی اعتراض در ۱۳۷۳/۵/۲ یعنی خارج از فرجه ده روزه قانونی مذکور در ماده ۶۶۶ قانون واصل شده است لذا قرار رد درخواست شرکت معترض صادر و اعلام می شود .....