موارد قابل بررسی — تصرفاتی در فقه وجود دارد که فقها

تصرفاتی در فقه وجود دارد که فقها در ماهیت حقوقی آنها و این که از مصادیق کدامیک از اقسام ید است اختلاف نظر دارند. موارد زیر از جمله آنها است: الف) ید صنعتگران و کارگران صنعتگران و کارگرانی که اشیایی را به قصد تبدیل و ساختن چیزهای دیگر از مالک می گیرند و به اصطلاح امروز مواد اولیه و خام را از مالک تحویل میگیرند و آن را به اجناس مصنوع تبدیل می کنند، دارای چه نوع یدی هستند؟ به نظر برخی از فقها اگر مال مزبور در دست آنان در اثر عملیات و کاری که روی آن انجام گرفته، حتی بدون تعدی و تفریط و خروج از حد اذن مالک تلف شود، در مقابل مالک، مثلا اگر خیاطی که پارچه به او داده شده تا لباس بدوزد تا حد توان تلاش کند، اما لباس به اندازه در نیاید ضامن است، زیرا مورد، مشمول قاعده اتلاف است: مَن أَتْلَفَ مَالَ الغیر فَهُولَهُ ضَامِن». حکم فوق مطابق با فتوای مشهور فقهای امامیه است که علاوه بر استناد به قاعده اتلاف به روایت امام صادق (ع) نیز تمسک کرده اند. در آن روایت، امام (ع) در پاسخ سؤال راوی در باره کسی که لباسی را به رنگرز تحویل می دهد تا برای او رنگ کند فرموده اند: «هر کارگری که مزد میگیرد تا چیزی را اصلاح کند، چنانچه آن را ضایع کند ضامن است. ولی بسیاری از فقها، حکم مسأله را مختص به موردی می دانند که شخص عامل به علت خروج از حد اذن و اجازه مالک، موجب ورود خسارت به مال گردد، نه آن جا که در حدود اذن عمل کرده است.