موسیقی غنا: مستندات فقهی حرمت موسیقی‌

اکنون به مستندات فقهی حرمت موسیقی‌های مبتذل و حرام از آیات و روایت‌ها و آثار زیانبار موسیقی اشاره می‌شود. بررسی چگونگی استنباط گستره آن و دلایل مخالفین و رد آنها، فرصت دیگری می‌طلبد. ۸. ۱ - آیات مفسران و فقها به آیات متعددی در حرمت موسیقی استناد کرده‌اند: ۱. «وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ یَشْتَرِی لَهْوَ الْحَدِیثِ لِیُضِلَّ عَنْ سَبِیلِ اللَّهِ بِغَیْرِ عِلْمٍ وَ یَتَّخِذَها هُزُواً اُولئِکَ لَهُمْ عَذابٌ مُهِینٌ»؛ و بعضی از مردم سخنان بیهوده را می‌خرند تا مردم را از روی نادانی، از خدا گمراه سازند و آیات الهی را به استهزاء گیرند؛ برای آنان عذابی خوارکننده است.» روایات متواتری است که «لهو الحدیث» به غناء تفسیر شده است بسیاری از مفسران نیز، بر آنند که «لهو الحدیث» آن سخنی است که آدمی را از حق منصرف نموده و به خود مشغول نماید، مانند حکایت خرافی، داستان‌هایی که آدمی را به فساد و فجور می‌کشاند و یا آن قبیل سرگرمی به شعر و موسیقی و سایر آلات لهوی که همه اینها از مصایق لهو الحدیث م. ب.. ۲. «. . . فَاجْتَنِبُوا الرِّجْسَ مِنَ الْاَوْثانِ وَ اجْتَنِبُوا قَوْلَ الزُّورِ»؛ از بت‌های پلید اجتناب کنید و از سخن باطل بپرهیزید. «زور» به معنای آرایش دادن به چیز دروغین و باطل و بی‌حقیقت است. . . یکی از وجوه و مصادیق زور خوانندگی حرام «غنا» دانسته شده است. ۳. «وَ الَّذِینَ لا یَشْهَدُونَ الزُّورَ وَ اِذا مَرُّوا بِاللَّغْوِ مَرُّوا کِراماً»؛ و کسانی که شهادت به باطل نمی‌دهند (و در مجالس باطل شرکت نمی‌کنند) و هنگامی که با لغو و بیهودگی برخورد کنند بزرگورانه از آن می‌گذرند. واژه «زور» و «لغو» عنوان‌هایی کلی هستند که مصادیق متعددی دارند. در روایات و تفاسیر از غناء و موسیقی به عنوان مصادیقی از این دو یاد شده است. ۴. «وَ اسْتَفْزِزْ مَنِ اسْتَطَعْتَ مِنْهُمْ بِصَوْتِکَ وَ اَجْلِبْ عَلَیْهِمْ بِخَیْلِکَ وَ رَجِلِکَ. . . » ؛ هر کدام از آنها را می‌توانی تحریک کن و لشکر سواره و پیاده‌ات را بر آنها گسیل دار. برخی مفسران، صوتی که در جمله «وَ اسْتَفْزِزْ مَنِ اسْتَطَعْتَ مِنْهُمْ بِصَوْتِکَ» آمده است را به غنا و موسیقی تفسیر کرده‌اند و گروهی نیز به مزامیر و آلات موسیقی تعبیر نموده‌اند و یا هر صوتی که انسان را به فساد بکشاند تفسیر شده است و یا هر صوتی که آدمی را به گناه و معصیت الهی دعوت نماید و بالاخره هر آوازی که در آن رضای خدای متعال نباشد آواز شیطان است. ۵. برخی آیات دیگر که به آنها برحرمت موسیقی استناد شده عبارتند از: نجم ، ۶۱ ؛ جمعه ، ۱۱ ؛ مؤمنون ، ۳. ۸. ۲ - روایات از دلایل حرمت غنا و موسیقی روایات م. ب.. روایات در این باره به دسته‌هایی تقسیم می‌شوند: الف. روایاتی که در تفسیر آیات یاد شده فوق به آنها استناد شده و در تفاسیر آمده است. ب. روایاتی که غنا و موسیقی را لهو و لعب معرفی می‌کند و از آنجا که لهو و لعب حرام است، در نتیجه غناء نیز حرام خواهد بود. از جمله آن روایت‌ها است: ۱. ۲. پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) در سفارشی به حضرت علی (علیه‌السّلام) می‌فرمایند: سه چیز، ‌ قساوت می‌آورد. شنیدن لهو، در پی صید رفتن و ورود به بارگاه پادشاه. فقها با مؤید قرار دادن این گونه روایات بر آیات و روایات دیگر حرمت غنا را ثابت کرده‌اند. ج. » د. روایت‌هایی که ابزار ویژه را نام می‌برند. از جمله: ۱. مانند ابزار لهو و شطرنج و هر آنچه لهو به آن انجام گیرد و صلیب و بت و مانند آن، از نوشیدنی‌های حرام، که در آن فساد و تباهی است و هیچ گونه صلاحی بر آن نیست، ‌پس فراگیری و آموزش و انجام دادن و مزد گرفتن بر آن و هر کار دیگر با آن، حرام خواهد بود. ۲. منبع: لقمان/سوره۳۱، آیه۶ · حج/سوره۲۲، آیه۳۰ · فرقان/سوره۲۵، آیه۷۲ · اسراء/سوره۱۷، آیه۶۴ · نجم/سوره۵۳، آیه۶۱ · جمعه/سوره۶۲، آیه۱۱ · مؤمنون/سوره۲۳، آیه۳ · الکافی، ج۶، ص۴۳۴، دار الکتب الاسلامیه · وسایل الشیعه، ج۱۷، ص۳۱۴، موسسه آل البیت · الکافی، ج۶، ص۴۳۵ · الکافی، ج۴، ص۳۹۶ · وسایل الشیعه، ج۱۷، ص۳۲۵