نسب خویشاوندی — تفاوت اقرار به نسبت فرزندی با اقرار

در صورتی که کسی به رابطه خویشاوندی خود با دیگری غیر از رابطه پدر و فرزندی اقرار کند شرایط چهارگانه فوق از جمله تصدیق مقر له لازم می باشد، مثلاً اگر کسی اقرار کند که دیگری پدر یا مادر یا جد یا نوه او است و یا برادر خواهر عمو دایی عمه یا خاله وی میباشد؛ آن شخص نیز باید این رابطه خویشاوندی را تصدیق کند. تفاوت اقرار به نسبت فرزندی با اقرار به نسب خویشاوندی آن است که در اولی بر اثر اقرار تمامی آثار مترتب می گردد و رابطه نسبی به فرزندان ایشان و طبقات دیگر نیز سرایت می کند؛ مثلاً با اقرار به فرزندی دیگری ثابت می شود که فرزند وی نوه اقرار کننده است و یا فرزند اقرار کننده برادر مقوله و پدر اقرار کننده جد مقرله است و آن دو و همچنین انسابی که از این طریق ثابت می شود از یکدیگر ارث می برند در حالی که در اقرار به نسب خویشاوندی تنها رابطه نسبی میان اقرار کننده و مقوله اثبات میشود و ب. غ. از ایشان حتی به فرزندانشان سرایت نمی کند (۱). برخی از فقیهان اقرار به نسب را به هنگام فوت مقوله ذیل عنوان قرار به وارث ذکر کرده و برای آن فروعاتی بیان نموده اند که در ذیل به آن اشاره می شود الف) اگر کسی که نسب او مجهول است بمیرد آنگاه مردی اقرار کند که متوفی فرزند او است با وجود شرایط نسب ثابت می شود. در این مسأله تفاوت نمی کند که متوفی صغیر باشد یا بالغ دارای میراث باشد یا نباشد. همچنین دراین خصوص در معرض اتهام بودن اقرار کننده به اینکه می خواهد میراث متوفی را تملک کند تأثیری ندارد همان گونه که اقرار به فرزندی کودکی که صاحب مال است با وجود در معرض تهمت بودن اقرار کننده صحیح است. اما ابو حنیفه در صورتی که متوفی صاحب مال باشد به دلیل تهمت نسب را ثابت نمی داند به این نظر ایراد شده است؛ ولا تهمت شرعاً در اینجا اثری ندارد، ثانیاً: بر فرض مؤثر بودن تهمت نباید میان شخص مالدار زنده با مرده تفاوت قائل شویم چرا ا جواهر الکلام: ج ۳۵، ص ۱۵۸ به بعد. تحریر الوسیله؛ ج ۲، ص ۵۴ منهاج العالحین؛ ج ۲، ص ۱۹۵ که در هر دو اقرار کننده در معرض تهمت است (۱). ب اگر وارث متوفی به نسب خویشاوندی با دیگری اقرار کند و مقرله در ارث مقدم بر اقرار کننده باشد، ترکه به مقر له داده می شود؛ مثلا اگر عموی متوفی اقرار کند که زید برادر او است و یا برادر متوفی اقرار کند که زید فرزند متوفی است ترکه به زید داده می شود (۲). ج) اگر وارث متوفی به نسب خویشاوندی با دیگری اقرار کند و مقر له در ارث با او هم رتبه باشد چنانچه مقر وارث منحصر به فرد متوفی باشد؛ مقوله به نسبت سهم خود از ترکه ارث میبرد چنانکه تنها فرزند متوفی اقرار کند که زید برادر او است که ترکه به نسبت مساوی میان ایشان تقسیم می شود و اگر اقرار کند که متوفی دارای زوجه است یک هشتم مال به کسی که اقرار به او راجع است داده می شود. در صورتی که اقرار کننده وارث منحصر نباشد و سایر ورثه او را تصدیق نکنند تنها سهم اقرار کننده به مقرله داده می شود، چنانکه همسر متوفی با وجود آنکه متوفی چند برادر دارد اقرار کند که زید فرزند متوفی است و برادران او را تصدیق نکنند؛ که سه چهارم ترکه به برادران و یک هشتم ترکه به هر کدام از زن و فرزند داده می شود (۳).