نظریه شماره ۵۰۹۲/ ۷ مورخ ۱۳۸۰/۱۱/۲ — اجرای رای داور را بنماید که در

دستور صدور اجرائیه یا رد آن قرار تلقی نمی شود تا قابلیت تجدید نظر داشته باشد. گاهی اوقات ممکن است طرفین اختلاف خود را از طریق داوری حل و فصل نمایند. در چنین صورتی اگر داور رایی صادر نماید، این رای باید به م. ع. ابلاغ شود و گواهی ابلاغ رای داور را طبق قرارداد داوری ارائه و ضمیمه نماید و م. ع. مکلف است تا بیست روز برای اشخاص مقیم ایران و برای اشخاص مقیم خارج از کشور تا دو ماه پس از ابلاغ رای داوری را اجرا کند و گرنه محکوم له پس از سپری شدن مهلت فوق الذکر می تواند از دادگاه ارجاع کننده به داوری یا دادگاهی که صلاحیت رسیدگی به اصل دعوا را دارد حسب مورد درخواست اجرای رای داور را بنماید که در چنین صورتی دادگاه طبق رای داوری که ضمیمه درخواست شده مکلف به پذیرش آن م. ب.. اجرای رای داور را بنماید که در چنین صورتی دادگاه طبق رای داوری که ضمیمه درخواست قم رای داور اظهار نظر و سپس اجرائیه صادر نماید در این مورد بین حقوقدان ها اختلاف نظر وجود دارد که دکتر … در این زمینه چنین پاسخ می دهد و چنانچه به مواد ۴۸۸ و ۴۹۲ قانون آیین دادرسی مدنی توجه شود شاید پاسخ آری به ذهن آید، اما با دقت در ماده ۴۸۹ همان قانون که مقرر میدارد رأی داوری در موارد زیر باطل است و قابلیت اجرایی ندارد ..." باید پذیرفت که صرف عدم اعتراض به رای داور در مهلت مقرر دادگاه را مکلف نمی نماید که در هر حال به درخواست ذینفع دستور اجرای آن را صادر کند. در حقیقت چنانچه نظری جز این پذیرفته شود آرای داوری که برای نمونه حتی مخالف با قوانین موجد حق صادر شده و مورد اعتراض قرار نگرفته باشد لازم الاجرا دانسته خواهد شد (برای نمونه داور در رسیدگی به اختلافاتی که میان وراث به وجود آمده برخلاف قانون مدنی به دختر متوفی سهمی از ماترک ندهد و یا برای پسر متوفی به اندازه دختر سهم تعیین کند که چنین نتیجه ای به دستور قانون پذیرفتی نیست. اما از سوی دیگر به صراحت ماده ۴۹۰ در مورد ماده ۴۸۹ این قانون هر یک از طرفین می تواند ظرف بیست روز بعد از ابلاغ رای داور از دادگاه صالح حکم به بطلان رای داور را بخواهد و در این صورت دادگاه می تواند به درخواست، رسیدگی نموده و حکم به بطلان رای داور دهد. بنابراین حتی اگر هر یک از موارد بطلان مقرر در ماده ۴۸۹ محقق باشد دادگاه انتشارات فکرسازان، چاپ چهارم ۱۳۹۲، صفحه ۳۰۶) اجرای رای داور را بنماید که در چنین صورتی دادگاه طبق رای داوری که ضمیمه درخواست قم رای داور اظهار نظر و سپس اجرائیه صادر نماید در این مورد بین حقوقدان ها اختلاف نظر وجود دارد که دکتر شمس در این زمینه چنین پاسخ می دهد و چنانچه به مواد ۴۸۸ و ۴۹۲ قانون آیین دادرسی مدنی توجه شود شاید پاسخ آری به ذهن آید، اما با دقت در ماده ۴۸۹ همان قانون که مقرر میدارد رأی داوری در موارد زیر باطل است و قابلیت اجرایی ندارد ..." باید پذیرفت که صرف عدم اعتراض به رای داور در مهلت مقرر دادگاه را مکلف نمی نماید که در هر حال به درخواست ذینفع دستور اجرای آن را صادر کند. در حقیقت چنانچه نظری جز این پذیرفته شود آرای داوری که برای نمونه حتی مخالف با قوانین موجد حق صادر شده و مورد اعتراض قرار نگرفته باشد لازم الاجرا دانسته خواهد شد (برای نمونه داور در رسیدگی به اختلافاتی که میان وراث به وجود آمده برخلاف قانون مدنی به دختر متوفی سهمی از ماترک ندهد و یا برای پسر متوفی به اندازه دختر سهم تعیین کند که چنین نتیجه ای به دستور قانون پذیرفتی نیست. اما از سوی دیگر به صراحت ماده ۴۹۰ در مورد ماده ۴۸۹ این قانون هر یک از طرفین می تواند ظرف بیست روز بعد از ابلاغ رای داور از دادگاه صالح حکم به بطلان رای داور را بخواهد و در این صورت دادگاه می تواند به درخواست، رسیدگی نموده و حکم به بطلان رای داور دهد. بنابراین حتی اگر هر یک از موارد بطلان مقرر در ماده ۴۸۹ محقق باشد دادگاه انتشارات فکرسازان، چاپ چهارم ۱۳۹۲، صفحه ۳۰۶) انتشارات فکرسازان، چاپ چهارم ۱۳۹۲، صفحه ۳۰۶) اگر در صدور رأی داوری قوانین و مقررات مورد نظر رعایت شده باشد ولی رأی قابلیت اجرائی نداشته باشد لزوماً موجب ابطال آن نیست و در مقام اجرا که تحت مدیریت قاضی محکمه صالح انجام می پذیرد میتوان با دستور اداری مانع اجرای رأی داور شد. رییس شعبه ۱۵ دادگاه تجدید نظر استان تهران - مستشار دادگاه موضوع: تکلیف دادگاه در اجرای رای داوری دارای ایراد و اشکال اساسی ۱ - پرسش محکوم له رأی داوری از دادگاه تقاضای اجراییه نموده است دادگاه در هنگام صدور اجراییه متوجه می شود رأی داوری دارای اشکال اساسی است؛ آیا دادگاه می تواند بدون دادخواست ابطال رای داور از سوی طرفین رأساً به موضوع ورود نماید و رأی داور را ابطال در صورتی که رأی داوری واجد شرایط و اشکالات اساسی مندرج در مواد ۴۸۹ و ۴۹۶ قانون آیین دادرسی مدنی یا مواردی از جمله خلاف اخلاق حسنه و نظم عمومی باشد، باطل و قابلیت اجرائی نخواهد داشت؛ لیکن دادگاه مجری رأی داوری رأساً حق ورود به ماهیت و توقف عملیات اجرائی را ندارد؛ بلکه با تقدیم دادخواست و تقاضای ابطال رأی داور از سوی هر یک از طرفین ی. ق. م. قانونی آنان امکان پذیر است. ضمناً نظریه مشورتی شماره ۷-۳۱۶۷ ۸۹/۵/۳۰ و ۷/۳۷۴۹ - ۸۷/۶/۱۸ اداره کل حقوقی قوه قضائیه مؤید این دیدگاه م. ب. موضوع بررسی قابلیت اجرای رای داوران مشمول بندهای ۲- پرسش چنانچه رأی داوری باشد ولی در مهلت مندرج در نسبت به آن تقاضای ابطال نشده باشد آیا قابلیت اجرا دارد و اگر قابلیت اجرا ندارد نسبت به تقاضای صدور اجرائیه چه تصمیمی باید گرفته شود؟ نشست قضایی استان اصفهان، شهر نائین، مورخ ۱۳۹۷/۰۱/۰۸ شرایط و موارد ابطال رای داور در مفاد احصا گردیده که به تجویز با توجه و رعایت موارد مندرج در ماده ۴۸۹ همان رای داور، اجراییه مطابق مقررات قانون اجرای احکام مدنی صادر و عیناً اجرا می گردد؛ چه امر ۱ شب قضایی استان فارس شهر لار، مورح ۱۳۹۹/۰۷/۱۰