نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه — سهام شرکتهای تعاونی با عنایت به مواد

1 سهام شرکتهای تعاونی با عنایت به مواد ۴ و ۱۰ قانون شرکتهای تعاونی مصوب ۱۳۵۰ با اصلاحات بعدی و مواد ۹ و ۲۲ قانون بخش تعاونی اقتصاد جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۳۷۰ با اصلاحات و الحاقات بعدی از نوع سهام بانام بوده و جزء اموال منقول محسوب می گردد، بنابراین توقیف فروش و انتقال سهام شرکت های تعاونی، وفق مقررات مربوط به توقیف فروش و انتقال اموال منقول مذکور در قانون اجرای احکام مدنی انجام می شود. البته ب. ت. ب. ماده ایران، فروش سهام توقیف شده فقط به اعضای تعاونی یا اشخاص واجد شرایط امکان پذیر است و بند ۴ ماده ۳۷ قانون یاد شده منصرف از موارد توقیف و فروش مال از طریق اجرای احکام مدنی دادگاه است. - الف - ماده ۱۲ قانون شرکتهای تعاونی ب. ت. ب. ماده ۲۲ قانون بخش تعاونی اقتصاد جمهوری اسلامی ایران فاقد اعتبار است. بنابراین عضو یا اعضای شرکت تعاونی میتوانند ب. ر. م. قوانین مذکور سهم خ. ر. ب. افراد جدید واجد شرایط واگذار کنند. ب ماده ۱۳ قانون شرکتهای تعاونی ب. ت. ب. ماده ۱۲ این قانون وضع شده است و با عنایت به اینکه به شرح بند الف بیان شد که ماده ۱۲ یاد شده فاقد اعتبار است، ماده ۱۳ یاد شده نیز فلسفه خود را از دست داده است. بنابراین در وضع فعلی معرفی و شناسایی سهم درآمد و برگشتی عضو تعاونی از سوی داد برده امکان پذیر است. دادورز در صورت معرفی چنین مالی برابر ضوابط حاکم در ماده ق.ا.ا.م مراتب به شرکت اعلام می دارد. مدیر عامل شرکت تعاونی نیز وظیفه دارد دستور دادورز را اجرا و مراتب بازداشت را در سوابق موجود ثبت نماید. چنانچه عضو تعاونی اخراج شده یا سهم خویش را واگذار نموده یا درآمد و برگشتی از عواید فعالیت ندارد، مراتب باید به دادورز اعلام شود. عدم همکاری با دادورز و عدم اجرای دستور و همچنین ارائه داده های نادرست موجب ضمان برای شرکت و جبران خسارت داد برده خواهد بود مواد ۸۸ به بعد ق.ا.ا. م). در این بین پرسش مهم این است که آنچه مد نظر داد برده است و برای بازداشت ارزش دارد آورده و سرمایه داد باخته در شرکت نیست بلکه برگشتی یا عوض دریافتی است. در ا بین این دو مقرره در دو قانون بر خلاف دیدگاه اداره کل حقوقی، تناقضی دیده نمی شود. ماده ۲۲ قانون اخیر مفهوم محالف همان ماده ۱۲ قانون پیشین است. مفید این معنا که انتقال اختیاری سهام عضو تعاونی به عضو دیگر با عضو جدید خیلی از شرکتهای تعاونی از جمله شرکتهای تعاونی مسکن عضو تعاونی دارای امتیاز یا عوض مشخص است. هر چند امتیاز عوض یا درآمد حاصله مالیت یا ارزش اقتصادی دارد و در تعلق عضو تعاونی است اما جریان انتقال به عضو تابع تشریفات و ضوابطی است. برای مثال سهم عضو تعاونی مسکن از یک زمین دریافت شده وابسته به جریان اداری تحصیل جواز تغییر کاربری، افراز و تفکیک و اخذ اسناد رسمی مفروزی است. آیا در این وضع امکان بازداشت و تصاحب سهم یا امتیاز عضو داد باخته در شرکت تعاونی میسر است؟ به طور قطع بازداشت این امتیاز یا سهم مقدور است اما بازداشت تا سپری شدن فرآیند انتقال مالکیت منجر به اقدامی در مسیر مزایده و فروش نخواهد شد. داد برده ناچار است یا دنبال مال دیگری از داد باخته برود و یا تا گذر از تشریفات قانونی و تثبیت مالکیت داد باخته و قابلیت انتقال مال خویشتنداری نماید.