نظم آدم پیرمحمدی — ص 281 تا 285

۰ لق قانون آیین دادرسی مدنی در نظم حقوقی کنونی ۱ گر به دستور مقامی که صلاحیت | [ماده ۱۵۸ کنونی] در دعوای تصرف ندارد مالی به تصرف کسی داده شود آن | عدوانی باید فقط تصرف سابق شاکی و تصرف عدوانی است مانند اینکه مأمور اجرا | تاریخ لحوق تصرف خوانده مورد رسیدگی و اضافه بر محکوم به مقداری از مال محکوم | نظر دادگاه باشد بدون هیچ گونه توجه و علیه را به تصرف محکوم له بدهد و اوهم ‏ | اشعاری به دلایل مالکیت طرفین.» ( ش. تصرف نماید.» (ش. ۱۷۰۹ م. ۱۳۱۴/۶/۱۱ | ۰۰۱۱۲۵ ۱۳۲۵/۱۱/۳ شعبه یک دع. ک ) معاق ۴ رسیدگی به دعوای تصرف عدوانی ۲۳ آاگر ملکی مشترک باشد هیچیک از دو | نسبت به آب آسیا وتقاضای خارج نمودن آن شریک طبق ماده ۱۱۷ قانون مدنی نمی | از تصرف مدعی علیه و دادن به تصرف تواند بدون اذْن شریک دیگر در دیوار | مدعی تخلف نیست زیرا, تصرف عدوانی مشترک تصرف نماید و بدون اذن, تصرف | نسبت به آب به اعتبار مجرای مورد دعوا او عدوانی خواهد بود بنابراین قرار رد دعوی | واقع شده و از این جهت بلااشکال است.» ( تصرف عدوانی خواهان با این استدلال که | ش.۵۹۳ م. ۱۳۰۹/۲/۱۰ به نقل از همان ) دعوی او اساسا قابل استماع نیست صحیح | ۶.۴۵ صدور حکم خلع ید علیه متصرف نمی باشد.» ( ش. ۱۲۷۵ م. ۱۳۳۳/۶/۲۹ | زمان دادخواست, علیه متصرفین بسدی نیز شعبه چهارم د.ع. ک). لازم الاجراء خواهد بود.» ( ش. ۷/۲۱۸۶ م. ۳ مطابق قانون طرز جلوگیری از تصرف | ۱۳۷۹/۳/۸ ا.ح.ق. ق). عدوانی ماده ۳۳۰ قانون آیین دادرسی مدنی ماده ۱۵۹ - دعوای ممانعت از حق عبارت است از: تقاضای کسی که رفع ممانعت از حق ارتفاق یا انتفاع خود را در ملک دیگری بخواهد. ۱ ۱برای مثال, شخصی از مجرای آبی که در | مالکیت نمی شود به عبارت دیگر از خواهان ملک مجاورین یا سایرین قرار دارده آب | دعوا دلیلی مبنی بر وجود حق اصلی ( حق مورد نیاز ملک در تصرف خود را عبور | ارتفاق, در اینجا حق المجرا ) مطالبه نمی می‌داده, اما آنها سپس از این امر ممانعت به | نماید و تنها به اين مورد رسیدگی می‌نماید عمل آورده اندء استفاده کننده قبلی از حق | که آیا خواهان در گذشته, هرچند به ناحق, ارتفاق می‌تواند با توجه به مقررات مربوط به | از این حق المجرا عملاً استفاده می‌نموده دعاوی تصرف علیه آنها اقدام نماید. دادگاه است و آیا خوانده ( مجاورین یا سایرین ) در رسیدگی به این دعوا نیز وارد دلایل | مانع استفاده خواهان از این حق المجرا, بدون رضایت وی و به غیر وسیله قانونی گردیده اند. بنابراین خواهان ممکن است علی رغم اینکه مالک حق المجرا نبوده» به صرف استفاده عملی از این حق؛ در دعوای ممانعت از حق پیروز شود و خوانده علی رغم اینکه در اصل, نسبت به ملک او حق ارتفاقی» وجود ندارد»ء محکوم شود. البته راه اقامه دعوای مالکیت بر محکوم علیه باز است. بنابراین» خوانده محکوم علیه می‌تواند با اقامه دعوای مالکیت و ارائه دلیل مالکیت. اثبات نماید که خوانده این دعوا ( محکوم له دعوای ممانعت از حق )» حق ارتفاق در ملک وی ندارد و دادگاه پس از رسیدگی و ماده ۱۹۰ - دعوای مزاحمت عبارت است دعوایی که به موجب آن متصرف مال غیر . کسی را می‌نماید که نسبت به متصرفات | تصرف متصرف خارج کرده باشد. ۱.برای مثال, شخصی پنجره ای در ملک خود به ملک مجاور باز نماید و یا ناودان ملک را طوری قرار دهد که آبریز آن در ملک مجاور باشدء متصرف ملک می‌تواند علیه او دعوای مزاحمت اقامه کند. در این دعوا نیز دادگاه تنها تصرف بدون مزاحمست سابق خواهان و مزاحمت فعلی خوانده را مورد توجه قرار داده و در صورت احراز این دو امر و اینکه مزاحمت بدون رضایت خواهان و به غیر وسیله قانونی بوده, حکم به رفع مزاحمت صادر خواهد نمود.([شمس» عبداله, جلد ۱,ش۶۲۶) باب سوم: دادرسی نخستین 8 ۲۹۱ احراز صحت ادعای خواهان» خوانده این دعواً را به عدم استفاده از حق المجرا برای هميشه محکوم نماید (شمس, عبداه, چلد ۰۱ ش۶۲۵) ۲ عنوان ومفهوم رفع مزاحمت منافی و مباین با تصرف عدوانی نیست بلکه تصرف عدوانی اخص از رفع مزاحمت است بنابراین ذکر ( رفع مزاحمت) در دعوی رفع تصرف عدوانی مخل به صحت دعوی نیست.» ( ش. ۱۶۰۶ م۰ ۱۳۲۷/۱۰/۱۳ شش معبه ۸ د.ع. ک). از منقول درخواست جلوگیری از مزاحمست امزاحم است بدون اینکه مال را از .در مواردی ممکن است دعوای ممانعت از حق با دعوای مزاحمت اشتباه شود در حالی که تمایز این دعوا به روشنی قابل تشخیص است در حقیقت در ممانست از حق» عمل فاعل, به طور کلی مانع استفاده کننده از حق می‌شود در حالی که در مزاحمت» عمل فاصل, اخلال جزئی در تصرف ایجاد می‌نماید. بی آنکه بهره مندی متصرف را به طور کلی» غیر ممکن نماید. (همان) ۳دعوای مزاحمت هنگامی مسموع است که مزاحمت خوانده به شکل فعل مثبت عمدی ۲ 8 قانون آیین دادرسی مدنی در نظ نسبت به مالی واقع شده باشد. ( همان, ص۳۷ ۴اگر متصرف خانه ای به ارتفاع خانه خود بیفزاید و در نتیجه این عمل از نور و روشنایی منزل همسایه وی کاسته شود این اقدام مزاحمت انگاشته نمی شود. زیراء متصرف قصد استفاده از ملک خود را دارد نه ایجاد مزاحمت برای مجاوران. با این فرض هم که ثابت شود که مداخله مالک در ملک خود فقط به قصد مزاحمت برای تسلیط) مانع پذیرش دعوای مزاحمت علیه مالک خواهد بود. ۵ اگر دعوای خواهان این باشد که تصرف خوانده در حمام خود سبب نفوذ آب حمام در بنای منزل او شده و خسارت وارد آورده و خواستار جلوگیری از نفوذ آب حمام به خانه خود شده و مطالبه خسارت وارده را بنماید این نحو دعوی با رفع مزاحمت مقرر در مواد ۵و ۳۲۸ قانون آیین دادرسی مدنی [ مواد ۱۶۰ و ۱۶۱ کنونی] تفاوت بین دارد و انطباق آن با دعوی رفع مزاحمت صحیح ماده ۱۹۱ - در دعاوی تصرف عدوانی؛ مما ثابت نماید که موضوع دعوا حسب مورد. ة قبل از ممانعت و یا مزاحمت در تصرف و با و یا به غیر وسیله قانونی از تصرف وی خار ۱مواد ۳۲۶ ۳۲۷ و ۳۲۸ ق.آ,دم. پیشین یکی از شرایط پیروزی در دعواهای مربوط به تصرف را وجود تصرفات پیشین حداقل یک ساله خواهان قرار داده بود. با سکوت م حقوقی کنونی نخواه + ب ود» ( ش. ۷/۱۵۴۶ م. ۰ شعبه ۴ د.ع. ک). ۶ اگر کسی مدعی شود که دیوار جدید الاحداث طرفء طوری ساخته شده که آبچک آن به متصرفات او مزاحمت دارد عنوان دعوی با ماده ۳۲۵ قانون آئین دادرسی مدنی [ماده ۱۶۰ کنونی] منطبق است.» ( ش.۱۰۲۳ م. ۱۳۲۷/۶/۱۷ شعبه ۶ د.ع. ک). ۷ ۶ اگرکسی مدعی شودکه مدعی علیه در جوار خانه ی او کارخانه ای نصب نموده که لرزش موتور آن عمارت مسکونی مرا دائماً حرکت می‌دهد. بر این دعواء عنوان دعوای رفع مزاحمت صادق نیست چه مدعی علیه تصرفی در ملک مدعی نکرده و تصرف مدعی علیه در ملک خود عنوان مزاحمت نسبت به ملک مدعی ندارد مگر اینکه تصرفات مدعی علیه خسارت برای مدعی ایجاد کنند که از این جهت نیز مدعی چنین ادعائی نکرده است.» ( ش. ۰۱۳۵م. ۹ شعبه هشتم دع. ک) انعت از حق و مزاحمت. خواهان باید بل از خارج شدن ملک از تصرف وی و یا مورد استفاده او بوده و بدون رضایت او ج شده است. قانون جدید در مورد شرط مدت تصرف پیشین, سه نظر می‌توان ابراز کرد: نظر اول - قانون گذار با مسکوت گذاشتن شرط مدت تصرف سابق بر آن بوده که با حذف این شرطء تصرف سابق راء هر چند کوتاه باشد. مورد حمایت قرار دهد.... نظر دوم - علت مسکوت ماندن شرط مزبور حذف آن نبوده بلکه با توجه به این که نزدیک به شصت سال در مقررات و حتی عرف استیلاء کمتر از یک سال در این خصوص «تصرف» تلقی نمی کردیدم تصریح بر این شرط را مقنن» زائد دانسته و از آن پرهیز نموده است.... نظر سوم - قانونگذار با مسکوت گذاشتن شرط مدتء به قاضی در قضاوت نسبت به آن آزادی لازم اعطاء نموده تا با توجه به جمیع اوضاع و احوال» مدت استیلاء سابق را کافی یا ناکافی تشخیص دهد... پذیرش نظر دوم در تقویت نظم و انضباط دادرسی و جلوگیری از تفسیر به رأی موْئر است اما نظر سوم سازگاری بیشتری با اصول قضاء دارد. بدیهی است نظر اول منطبق بر نصوص فعلی است. » ( شمس, عبدالله؛ پیشین؛ ص۳۷۱ و ص ۳۷۲). ماده ۱۹۲ - در دعاوی تصرف عدوانی و , مالکیت دلیل بر سبق تصرف و استفاده از . آماره قانونی است. ۲ ثبوت عنوان تصرف به عهده متصرف نیست بلکه طرف پاید ثابت کند که تصرف متصرف ناشی از سبب مملک يا ناقل قانونی نیست» ( ش. ۴۳۰ م. ۱۳۳۷/۳/۱۳ شعبه د.ع. ک). ٍ باب سوم: دادرسی نخستین 8 ۲۹۳ ٍ ۲قانون جدید آیین دادرسی مدنی بر خلاف مواد ۳۶۴ و ۳۲۸ ق..دم. پیشین در مورد زوم آقامه دعوای خواهان طی مهلت یک سال از تاریخ تصرف عدوانی» مزاحمت و ممانعت از حق سکوت کرده است. هر چند راه برای پذیرش هر یک از سه نظریه مطرح شده در بند پیش باز است. لازم به یادآوری است که در فرانسه, ماده ۱۲۶۴ آیین دادرسی مدنی دعاوی تصرفی را که پس از گذشتن مدت یک سال از تاریخ تصرف خوانده اقامه شودء ممنوع کرده است. در آنجاء اين باور وجود دارد که متصرف, هر چند عدوانی با ادامه تصرفات بیش از یک سال خود در ملک متصرفی انگاشته می‌شود که قانون باید در دعواهای مربوط به تصرف از او حمایت کند. در ایران نیز می‌توان با وجود سکوت قانون جدید از این تفکر دفاع کرد. ( همان؛ ۳صدور حکم در دعوای تصرف عدوانی به نفع خواهان» مورد را مشمول ماده۳۵ قانون مدنی نمی کند. چه ماده مزبور راجع به موردی است که دعوای تصرف متصرف به عنوان مالکیت, محرز باشد و در دعوای تصرف عدوانی ممکن است از طرف مباشر مالک هم آقامه شود و به نفع او حکم صادر ۹۴ لا قانون آیین دادرسی مدنی در نظم حقوقی کنونی گردد و نمی توان چنین تصرفی را دلیل | دعوا را تغییر دهد و اگر قاضی با وجود دانست.» ( ش. ۴۴۱ م. ۱۳۲۲/۳/۲۰ شعبه | صادر نمایده حکم در غیر موضوع خواسته ۶ دع. ک). خواهد بود که حتی در صورت قطمی شدن ۴ موافق قانون آیین دادرسی مدنی» | حکم از موجبات اعاده دادرسی بوده و نقض دعوای رفع مزاحمت از مدعی اجاره نسبت | می‌شود. لذا خواهان باید دعوای خود را به منافع عین مستأجره که به موجب قانون صحیح طرح نماید و قاضی نمی تواند مدنی, اموال غیر منقول محسوب است قابل | خواسته خواهان را تغییر دهد. (موحدیان, استماع می‌باش د؟ ( ش. ۷۷۳م. | غلامرضاء آیین دادرسی و اجرای احکام, ۱ شبه ۸ دع. ک) ص۶۹( ۸۵ عنوان و مفهوم رفع مزاحمت مباین و | هامتیازات دعاوی تصرف عدوانی ( ماده منافی با تصرف عدوانی نیست بلکه تصرف ۷ ق.آآدم ) الف-جدون تشریفات آیین عدوانی اخص از رفع مزاحمت است. بنابراین | دادرسی میباشد وی دادخواست می‌خواهد و ذکر ( رفع مزاحمت) در دعوی رفع تصرف | نظریه اداره حقوقی آن را تایید میکند و عدوانی مخل به صحت دعوی نیست.» ( | هزینه دادرسی هم لازم دارد ب-خارج از ش. ۱۶۰۶ م. ۱۳۳۷/۱۰/۱۳ شعبه هشتم | نوبت بودن پ-اجرای فوری رأی([همان, د.ع. ک). ص۷۲( ۶ دعوی تصرف عدوانی از مستأجر بر | ٩.تفاوت‏ بین دعوای رفع تصرف عدوانی و موجر قابل استماع نیست» ( ش.۱۵۸۸ م. خلع ید در رسیدگی این است که در تصرف ۷در پرونده‌های کیفری اگر عناوین اشتباه | خواهان, لحوق تصرف خوانده و عدوانی به کار برده شوند قاضی می‌تواند آنرا اصلاح ‏ | بودن ) مورد رسیدگی قرا می‌گیرد ولی در کند و ببیند که ادعای شاکی با کدامیک از دعوای خلع ید به ارکان مالکیت خواهان عناوین صدق می‌کند و آنرا در نظر بگیرد. | رسیدگی می‌شود. (همان, ص۱۷۳) ولی در دعوای مدنی اینطور نیست. ینشی ۰در مواردی که تصرفات خوانده ) غاصب اگر کسی رفع تصرف عدوانی بخواهد و | ) جدید باشد به نحوی که بتوان عرفاً قاضی ملاحظه کند که موضوع تصرف | تصرفات خواهان را دارای سابقه دانست عدوانی نمی باشدء باید دعوا را رد نماید ( | بهتر است دعوای رفع تصرف عدوانی مطرح حی اگر دعو, مزاحمت یا ممانعت باشد ) شود چون به سبب آمتیازاتی که قانونگذار مگر اینکه در جلسه اول دادرسی با شرایط | برای این دعوا منظور نموده بسیار سریع به گفته شده ( ماده ۹۸ ق.ا.دم )خواهان عنوان | نتیجه می‌رسد ولی اگر تصرف خوانده