دکترین
نظم جرایم رایانه ای — ص 11 تا 15
⚠
8 - دسترسی که به طور غیرمجاز | نباشند. جرم همچنان قابل پیگیری
به دادهها یا سامانههای ر ایانهای که به | است. وسیله تدابیر امنیتی حفاظت شدهاند | 8 ۱۵- در مورد رابطه واژه «هک
انجام میشود.ء باید شرط تحقق جرم | کردن» و «دسترسی غیرمجاز» اختلاف
باشد. به عبارت دیگرء عدم وجود تدابیر | نظر وجود دارد. در حالی که غالبا
امنیتی یا ضعف آنها نمیتواند مبنای | مترادف به حساب میآیند اما
جرمانگاری قرار گیرد. کارشناسان» این واژه را که بیشتر در
8 - دسترسی غیرمجاز به دادهها | عرف کارشناسان به کار میرود
یا سامانههای رایانهای باید دارای وصف | خاصتر از دسترسی غیرمجاز میدانند. خاصی از قبیل تأثیر بر امنیت یا | هک کردن نیز به معنای حمله به
محرمانگی اطلاعات باشد تا جرم | سامانهها میباشد اما معنای اصلی آن؛ محسوب شود. این تفسیر به | نفوذ کردن است که فقط به سامانههای
ویژگیهای وصفدار دسترسی غیرمجاز | رایانهای صورت میگیرد و همراه با
توجه دارد. اعمالی همچون تجزیه و تحلیل و
8 ۳- اگر دسترسی غیرمجاز به | مداخله در پردازش میباشد. (زراعت. دادهها یا سامانهها در مکانهای | شرح مختصرق.م.اء ج ۲ چ ۰۱.ص
عمومی یا غیرحفاظتشده انجام شود, | ۳۷۳)
ممکن است مشمول ماده ۱ نباشد. این | 8 ۱۶- فلسفه جرمانگاری دسترسی
تقسیر به محل وقوع جرم و تأثیر آن عغیرمجاز. حمایت از محرمانگی دادهها
بر روی شمول ماده توجه دارد. و سامانههای رایانهای و مخابراتی است
8 ۳۴- با توجه به قیاس علت زیر اشخاص نسبت به دادهای متعلق
مستنبط اگرچه ماده ۱ به صراحت به به خود این حق را دارند که آنها مصون
دسترسی غیرمجاز اشاره دارد. اما | از افشاء کسب اطلاع, مداخله. بررسی. میتوان استفباط کرد که دسترسی به | تجزیه و تحلیل, رویت و غیره بمانند. دادهها یا سامانههای رایانهای که به | (زراعت, شرح مختصر ق.م.اء ج ۰۲ چ
دلایل دیگری از جمله نقص امنیتی در | ۰۱.ص ۳۷۳)
ای 0 در قرار گرفتهاند نیز مشمول | 8 ۱۷- دسترسی غیرمجاز, نیازمتد
اضر بابراین, حتی اگر | داشتن دانش بالا در زمینه علوم
یی به طور کامل موثر | «رایانه» و «مخابرات» میباشد؛ لذا
۹ ٍ ِ ۱ 2 ال ی
قسمت اول- از قانون جرایم رایانهای مصوب سس : ۳۷
افرادی که در این زمینه تبحر داشته و همین روی مرتکب جرم باید فردی
امکانات فنی (سخت افزاری و آگاه و متخصص باشد. (زراعت. شرح
نرمافزاری) و مالی لازم را در اختیار مختصر ق.م.اء ج ۰۲ج ۰۱ص ۲۳۷۳
دارند. قادر به ارتکاب این جرم | 8 ۲۰- دسترسی غیرمجاز ممکن است
«محرک» (جرم محرک. جرمی است | منتهی به ربودن یا افشاء جرائم دیگر
که مجرم را به سمت و سوی ارتکاب شود. در این خصوص باید به مقررات
جرم خای دیگر» سوق میدهد. دلیل | عمومی عمل نمود یعنی مقدمه منطقی
این تحریک مختلف است و میتواند یک جرمء جرم جداگانه محسوب
منشا بیرونی یا درونی داشته باشد) و | نمیشود. ممکن است گفته شود «ر
«مادر» (جرم مادر» جرمی است که | اینجا مقررات تعدد معنوی جرم اجرا
جرمهای دیگر را به دنبال دارد و | میشود اما باید توجه داشت که تعدد
درواقع» زاینده جرمهای دیگر است) | معنوی منصرف از مواردی است که
میباشند. (الهیمنش. محمدرضا؛ محشّای ق.ج.ر» | منزل دیگری,» مقدمه منطقی جرم
چ ۲ء ص ۱۸) دیگری مانند سرقت میباشد. (زراعت. 8 ۸- دسترسی غیرمجاز, جرم مطلق | شرح مختصرقماء ج ۰۲ج ۰۱ ص
است یعنی صرف دسترسی کفایت | ۲۷۲۳)
نمیکند و لازم نیست دادههاء مورد | 8 ۲۱- دسترسی غیرمجازء جرمی
سوءاستفاده نیز قرار گیرد. دلیل مطلق | «مستمر؟. «عمدی» و «مطلق»
انگاشتن جرمء آن است که دسترسی محسوب میشود و مقید به هیچ نتیجه
غیرمجاز زمینه تحقق جرائم دیگر | خاصی نمیباشد؛ لذا نیاز به هیچ قصد
مانند افشاء و ربودن را فراهم میسازد | خاصی نداشته و برای تحقق رگن
و در حقیقت. مقدمه و زمینه ارتکاب | روانی آن. سوءنیت عام کفایت میکند
جرائم دیگر است. (زراعت. شرح | و مرتکب باید از روی علم و عصد. مختصر ق.ماء ج ۲ چ ۱.ص ۳۷۳ | دسترسی غیرمجاز را انجام دهد
8 جرم دسترسی غیرمجاز و | (الهیمنش. محمدرضا؛ سدرهنشین. محشای ق.ج.ر» چ ۰۲ص
فنی و تخصصی هستند که اصطلاحاً | ۲۳)
«جرم یقه سفیدها» نامیده میشوند. از ۱
: ۱
۱ ۰ یه ی
: ۰ ۱ ۱ و
. : - غرعمدی را
اا وا ۳ غرم ز یت کف ری ات اساراف
در این ماده» به سامانه ۰ ۰ ء: ل مدنی نمیباشد. (زراعت. نف داییرایسی مقید شده 9 | رو ی
سامانههای غیر ایمن و نیز دسترسی | شرع مختصحر ف ۳
بدون نقض تدابیر ایمنی» از شمول ۳
ماده ۱ بیرون هستند که اين یک خلا ۲۴ با توجه به عدم جرم انگاری
قانونی جدی محسوب میشود. (اين به | دسترسی غیرمجاز در ق.م.ج.ن۲۰
مثخابه آن است که سارق در جرم ورود | مصوب ۲ اگر فرد نظامی به
به منزل غیر به قصد سرقت, به بهانه | مناسبت انجام وظایف محوله. مرتکب
باز بودن درب منزل عمل خود را | جرم دسترسی غیرمجاز شود.ء دادگاه
توجیه نماید.) از طرف دیگر تاکنون؛ | نظامی مکلف است با استناد به ماده ۱
ملاک و معیار مشخصی برای تعیین | ق.ج.ر (ماده ۷۲۹ ق.م!) حکم لازم را
ایمنی (امنیت) و یا ناامنی برای یک | صادر نماید. (الهیمنش, محمدرضا؛ محشای ق.ج.رء
ارائه نشده و عمومأاً این گونه مواردء | چ ۲ء ص )۱۹٩
سلیقهای است؛ به طوری که از نگاه | 8 ۲۵- ماده ۱ به این مفهوم است که
عدهای با نصب یک نرمافزار امنیتی و | هر گونه دسترسی غیرمجاز به دادهها
یا دیوار آتشین ([[۳176۷۷۵2)» سامانه | یا سامانههای رایانهای که با تدابیر
یا شبکه. ایمن محسوب میشود اما به | امنیتی محافظت شدهاند.ء مستلزم
نظر برخی دیگر از متخصصان حرفهای, | مجازات است. اين تفسیر منطقی بر
چنین سامانههایی از امنیت مطلوبی | مبنای قیاس علّت منصوص است که
برخوردار نیستند و لازم است تجهیزات | دسترسی غیرمجاز به سامانههای
نرمافزاری و سخت افزاری خاصی بر | حفاظتشده به خودی خود جرم
روی آنها نصب گردد. بهتر است عرف | محسوب میشود و این مجازات برای
متعارف که بر اساس ضابطه نوعی | تمام اشکال دسترسی غیرمجاز اعمال
(عینی) تعیین میشود را مورد نظر | میگردد. قرار داد. (المیمش, محمدرضا؛ محشای 3 | دسترسیيافته کمتر از حد معین شده
۷ص 0۴ در قانون باشد. ممکن است تحت
شمول ماده ۱ قرار نگیرد. این تفسیر قانون اخیرء «در جرائم تعزیری از
به میزان و مقدار دادههای غیرمجاز | درجه پنج تا درجه هشت. دادگاه
دسترسی یافته اشاره دارد. میتواند در صورت وجود شرایط مقرر
۰ اگر کسی اطلاعات سری يا | * تعویق مراقبتی» محکوم به حبس را
محرمانه دولتی را از شبکههای رایانهای با رضایت وی در محدوده مکانی
و پا رایانه شخصی متلعق به دیگری مشخص تحت نظارت سامانه
برباید و رمز آنها را کشف نماید. وفشق (سیستم)های الکترونیکی قرار دهد.؟ مقررات ماده ۱ ق.ج.ر با مرتکب رفتار ۳ مستفاد از بند (ت) ماده ۱۰۵
خواهد شد. (شامبیانی» هوشنگ. جرائم ق.م.| مصوب ۱ مرور زمان
علیه اموال و مالکیّت, چ ۱ء ص ۳۶) تعقیب این جرم به واسطه درجه "
۵ مستفاد از بند (ت) باده ۱۰۷ | بودن» در صورتی تعقیب جرائم موجب
ق.ما مصوب ۰۱۳۹۲/۰۲/۰۱ مرور زمان تعزیر را موقوف میکند که از تاریخ
اجرای احکام قطعی راجع به ماده ۱ | وقوع جرم تا انقضای مواعد زیر تعقیب
ق.چ.ر که اين جرم تعزیری را موقوف نشده یا از تاریخ آخرین اقدام تعقیبی
میکند. یک نوع
دسترسی پیدا کند. میتواند از مصادیق تقلب ممکن تغییر یا نقص تدابیر
جرم موضوع ماده ۱ ق.ج.ر باشد. به هر | امنیتی به منظور فراهم کردن
حال تشخیص مصداق باقاضی | دسترسی غیرمجاز به دادهها با
رسیدگی کننده است. سامانهها است. برای پیشگیری از این
8
۹- مجازات این جرم را باید وفق | تقلب باید تدابیر امنیتی بهطور مستمر
ق.م.! مصوب ۱۳۹۲/۰۲/۰۱ از نوع | بهروزرسانی و بازرسی شود و به محص
درجه ۶ دانست؛ لذا وفق ماده ۶۲ | شناسایی نقصهاء اقدامات اصلاحی
سریعاً صورت گیرد. ۹ 1 گر وه ۱
ت ی
۰ ۰ ۳
۳ جرائم راپانهای در نظم حقوقی کنونی
۱ ۱ ۱ ۱ ۹ عمد با ۰ ۰ اْ
۲ برای مقابله با تقلب شناسایی عنصر شامل قصد و
زا ن دستر غیر ۳ از باید ارتکاب جرم است. فرد باید ه باسد
سیستمهای شناسایی و ثبت ورود و | که به طور غیرمجاز به ۰*۱۵ ۹
۰ . : قاط 4 سد
خروج بهطور دقیق و موثر عمل کنند و | سامانههای حفاتی ار 9
تحلیلهای منظم برای شناسایی کرده و به دنبال نقض قوانین امئیخی
الگوهای غیرعادی و بررسی صحت | باشد. در قوانین کشورهای دیگر نیز
اطلاعات صورت گیرد. مشابه این عنصر به نیت و قصد کرد
۵ ۳۳ #عنصر مادی جرم» در ماده | برای ارتکاب جرم توجه میشود و برای
۱ ق.چر ية آقدام غیرمجاز به دادهها با تعیین مجازاتهای مناسب. قفصد و
سامانههای رایانهای و مخابراتی اشاره | انگیزه فرد در نظر گرفته میشود. دارد که با تدابیر امنیتی حفاظت ۳۴۵ نظریه مشورتی شماره
شدهاند. این عنصر شامل دسترسی | ۱۳۹۳/۳/۲۴-۷/۹۳/۶۵۶ اح.ق.
ق:
غیرمجاز به سیستمهای رایانهای و با توجه به اطلاق ماده ۱ ق.چر صرف
مخابراتی است که بدون اجازه یا مجوز | دسترسی غیرمجاز به دادهها با
قانونی انجام شده است. در سایر سامانههای رایانهای با مخابراتی که
کشورهاء مشابه این اقدامات تحت | بهوسیله تدابیر امنیتی حفاظت شده
برای آن در نظر گرفته میشود. در این | مستقیم (فیزیکی) با با واسطه (از
زمینه, قوانین بینالمللی نیز به | طریق شبکه) تأثیری در قضیه ندارد. دسترسی غیرمجاز به سیستمهای | 8 ۳۵- رک به: قانون انتشار و
حفاظتی توجه داشته اح مجازاتهایی دسترسی آزاد به اطلاعات مصوب
مشابه برای آنها تعیین کردهاند. ۶
۳ *عتصر روانی جرم» در این | 8 ۳۶- 8 ر.ک به: آییننامه اجرایی
دسترسی غیرمجاز به دادهها یا | اطلاعات. سامانههای رایانهای اشاره دارد. این
موادِ قانونیِ مستند در این صفحه 1
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
