اگر کسی که پرداخت نفقه بر او واجب است و در حالی که توانایی تامین آنرا دارد، از ادای آن امتناع ورزد، حاکم شرع از باب حسبه باید او را مجبور به پرداخت نماید و در صورت نبودن حاکم، عدول از مسلمین این وظیفه را بهعهده میگیرد. این حکم اجمالاً مورد توافق فقها است. این در صورتی است که امکان مراجعه به حاکم شرع وجود نداشته باشد والاّٰ باید به حاکم مراجعه شود و حاکم او را به پرداخت نفقه الزام خواهد نمود و اگر از دستور حاکم سرباز زند، حاکم او را زندانی مینماید تا نفقه را بپردازد.
همچنین حاکم از اموال او بر میدارد و نفقه مستحقین را میپردازد و نیز او را مجبور به فروش اموال خویش برای مصرف در اینباره مینماید». برخی از فقها در توجیه اینکه چرا از باب حسبه ، حاکم در اینباره دخالت مینماید، مینویسد: «زیرا این مساله (اجبار پدری که از پرداخت نفقه کودک امتناع میورزد) از کارهایی است که باید انجام شود، بنابراین با وجود حاکم شرع، او باید این وظیفه را انجام دهد و در صورتی که امکان مراجعه به حاکم نباشد، عدول مؤمنین، و اگر آنها هم نباشند، غیر عدول؛ حتّی بهوسیله فسّاق باید این مساله انجام پذیرد، زیرا در اینگونه موارد همینکه صدور عمل موافق با وظیفه شرعی باشد، کافی است، هر چند توسط عدول از مؤمنین واقع نشود».
مستند نظریّه فقها در این حکم آن است که نفقه به منزله دَیْن است و ادای آن واجب م. ب. و اگر کسی که پرداخت آن برعهده اوست از انجام آن امتناع ورزد، حاکم میتواند او را تعزیر نماید، زیرا در جای خود ثابت شده است که حاکم حق دارد کسی که انجام واجب را ترک مینماید، بهویژه اگر در ارتباط با دیگران باشد، همانند مرتکب حرام، تعزیر نماید. افزون بر این در روایت صحیح السند نقل شده است که امیرالمؤمنین (علیهالسلام) افرادی که بدهی خود را با اینکه موعد پرداخت آن رسیده بود، نمیپرداختند، زندان مینمود و در آخر، اموال آنان را بین طلبکارها تقسیم میکرد، حتّی اگر خود، از فروش اموال خویش امتناع داشتند، دستور میفرمود اموال آنها به فروش برسد. و مفروض این است که، پرداخت نفقة کودکان محتاج، همانند دَین واجب است.
منبع: المبسوط، ج۶، ص۳۵ · تحریر الاحکام الشرعیة، ج۴، ص۴۳ · مهذّب الاحکام، ج۲۵، ص۳۲۷ · شرائع الاسلام، ج۲، ص۳۵۴ · جواهر الکلام، ج۴۱، ص۴۴۸ · الکافی، ج۵، ص۱۰۲، ح۱
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
