نقد اجماع مهم ترین دلیلی که فقها در عدم صحت شمول ادله

نقد اجماع مهم ترین دلیلی که فقها در عدم صحت شمول ادله شروط نسبت به شروط ابتدایی مطرح کرده اند، اجماع است. شیخ انصاری تحقق اجماع را از صاحب ریاض نقل کرده و در موارد مختلف به آن استناد کرده است؛ ولی این دلیل مورد نقد و ایراد قرار گرفته است. برای نمونه محقق یزدی می گوید: شیخ طوسی در نهای شروط بیرون از عقد نکاح را لازم الوفا می داند و محقق نراقی نیز در عوائد الایام کلیه التزامات خارج از عقود را لازم الوفا دانسته است. در همین باره امام خمینی (ره) گفته اند: ثبوت شهرت واجد اعتبار یا اجماع در این مسئله مورد اشکال، بلکه ممنوع است؛ زیرا احتمال قوی دارد که مبنای فتوای کثیر یا اکثر بر عدم صدق شرط بر التزام ابتدایی باشد و لذا از ادله شروط موضوعاً خارج است. حال چنانچه مبنا را بر صدق شرط بر التزام ابتدایی بگذاریم، چاره ای جز اخذ به عموم دلیل نداریم.