نقد: نکته

دلسوز توست، به تو خوبی می کند، به عواقب کار تو می اندیشد و کاستی هایت را جبران می نماید، بنابراین، اطاعت از او موجب هدایت توست و مخالفت با او مایه تباهی و زیانت." ۲- اصلاح جامعه: با انتقاد سازنده و سالم است که عیوب افراد و مدیران و کارگزاران، شناسایی و رفع و دفع شده و همین امر است که اصلاح، تکامل و پیشرفت جامعه را به بار می‌آورد. مومن آینه مومن است" می‌گوید: همان گونه که با ایستادن در برابر آینه به عیبهای آشکار صورت خود پی می بریم، برادر مومن ما نیز آینه ای است که عیبهای ما را نشان می دهد؛ عیبهایی که به تنهایی نمی توانیم آن ها را ببینیم. ۴- ایجاد محبت و دوستی: امیر المومنین علی(ع) فرمودند: " خیر خواهی و ارشاد، محبت و دوستی به بار می آورد." اگر چه انتقاد در ابتدا شاید موجب تلخی و تندی شود اما تلخی نخستین آن با دستآوردهای شیرین آن از میان می رود. توجه به انتقاد وارد و بجا، منجر به رفع عیوب و محبت و دوستی می گردد. و در صورت وارد نبودن انتقاد و توجیه کردن شخص، باعث از بین رفتن ذهنیت اشتباه و ایجاد محبت و دوستی می گردد. ایشان ضمن اینکه معتقد بود خود انسان غالباً به صحیح و سازنده یا زیان‌بار و انتقام‌جویانه بودن انتقادهایش از دیگران آگاه هست. یکی از شاخص‌های انتقاد سالم را انگیزه نصیحت و خیرخواهی می‌دانست. ایشان شاخص دیگر انتقاد صحیح را بی‌طرفی و نداشتن حب و بغض معرفی می‌کرد و ضمن اذعان به اینکه انسان هیچ‌گاه نمی‌تواند کاملاً بی‌طرف باشد از منتقدان می‌خواست که در اظهارنظر، میل درونی خود را زیر پا بگذارند و تنها حق را ملاک قرار دهند و از آمیختن نظرها و انتقادهای خود با حب و بغض و غرض‌های شخصی بپرهیزند. به باور ایشان انتقاد از فردی، به‌ منزله ابراز دوستی د. ح. وی و مایه رشد و اصلاح اوست بااین‌وجود حتی دشمنانی که با عیب‌جویی درصدد دشمنی هستند، ناخواسته به اصلاح انسان کمک کرده و د. ح. انسان‌دوستی می‌کنند. ایشان حتی بر آن بود که برای یافتن عیب‌های خود باید سراغ دشمن رفت که اشکال‌ها را بهتر می‌بیند و بی‌ملاحظه بازگو می‌کند، نه دوستی که به‌جای انتقاد به حق، زبان به تملق و ستایش نابه‌جا می‌گشاید که از نگاه ایشان زبان شیطانی است و چنین دوستانی، دشمنان واقعی انسان‌اند. ازاین‌رو اشکال، انتقاد و حتی تخطئه را هدایه و مایه رشد انسان شمرده است. منبع: ج ۱۲، ص ۲۱۵، ح ۲۰۲۰۱ · قم، دفتر انتشارات اسلامی، دوم، ج ۳، ص ۳۳۴ · ج ۱، ص ۲۱۲، ح ۸۴۴ · صحیفه امام، ج۲۱، ص۱۷۹، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۸۹ · صحیفه امام، ج۱۹، ص۱۵۳-۱۵۴، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۸۹ · صحیفه امام، ج۱۴، ص۳۶۶-۳۶۷، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۸۹ · دانشنامه امام خمینی، ج۲، ص۳۱۵-۳۱۶، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۴۰۰