دکترین
نقش معماری پارلمان در کیفیت تعاملات سیاسی: مطالعه موردی مجلس ایران با رویکرد نظریههای فضایی
نقش معماری پارلمان در کیفیت تعاملات سیاسی: مطالعه موردی مجلس ایران با رویکرد نظریههای فضایی
نویسندگان: بشیری, عارف
نشریه: فصلنامه تحقیقات حقوقی، 2026/06/02
چکیده:
طراحی فضایی مجالس قانونگذاری صرفاً یک امر کالبدی یا زیباییشناختی نیست، بلکه بهعنوان عاملی ساختاری بر کیفیت تعاملات سیاسی، الگوی گفتوگو و شیوه تصمیمگیری اثرگذار است. در مجلس شورای اسلامی ایران، چیدمان نیمدایرهای گسسته همراه با فاصله زیاد کرسیها و سلسلهمراتب بصری، شرایطی پدید آورده که در آن «نطقهای نمایشی» بر «گفتوگوهای مشورتی» غلبه یافته و این امر ضمن کاهش کارآمدی قانونگذاری، به تشدید شکافهای جناحی و کاهش همکاری میان فراکسیونها منجر شده است. این پژوهش با بهرهگیری از نظریههای پروکسیمیک، روانشناسی محیطی و Space Syntax و مطالعات تطبیقی در پارلمانهای موفق، به این پرسش پرداخته است که چگونه ویژگیهای کالبدی صحن علنی بر رفتار نمایندگان اثر میگذارد و چه الگویی میتواند وضعیت کنونی را اصلاح کند. یافتهها نشان میدهد که افزایش فاصله فیزیکی و محدودیت میدان دید متقابل، رفتارهای نمایشی و قطبیسازی را تقویت میکند؛ درمقابل، طراحی فشردهتر و میدان دید گستردهتر، اعتماد و تعامل را افزایش میدهد. بررسی تطبیقی الگوهای جهانی نشان داد که مدل نعلاسبی بیشترین تناسب را با شرایط ایران دارد؛ زیرا ضمن ایجاد تعادل میان اجماع و تقابل، امکان تماس چشمی، تعامل میانفراکسیونی و پرسشگری انتقادی را تقویت میکند. نوآوری پژوهش در تحلیل همزمان مجلس ایران با الگوهای جهانی و ارائه چارچوبی اصلاحی مبتنی بر الگوی نعلاسبی است.
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
