نقض بلا ارجاع رای — در مواردی که شعبه دیوان عالی دادگاه

ابرام رای با اصلاح سهو قلم یا خطای در ارزیابی محکوم به یا خسارات یا مشخصات طرفین و اشتباه قلمی از این دست که به اساس رای آسیبی وارد نساخته است. پس از اعمال رسیدگی شعبه دیوان و تشخیص ناسازگاری رای با موازین قانونی و شرعی و بر مبنای جهت و علت نقض یکی از اقدامات زیر معمول می گردد: ۱ - این وضعیت در اعاده دادرسی موضوع ماده ۲۲۶ ق.آ.د.م دیده نمی شود و دادگاه رسیدگی کننده محدود به جهت استنادی متقاضی اعاده دادرسی است. ۲- اگر رای در شکل قرار بوده و یا حکمی باشد که علت نقض آن نقص تحقیقات بوده، پرونده برای رسیدگی مجدد با یادآوری تمام موارد نقص به دادگاه صادر کننده رای باز می گردد بند الف ماده ۴۰۱ و ۴۰۲ ق.آ.د. م). مگر آنکه سبب تازه ای برای خودداری از اتخاذ تصمیم ماهوی پیش آید (بند (ب) ماده ۴۰۵ ق.آ.د.م. مانند آنکه د. ا. م. طرفین سازش نمایند یا خواهان از دعوا انصراف کلی دهد بند (ج) ماده ۱۰۷ ق.آ.د. م). در مواردی که شعبه دیوان عالی دادگاه صادر کننده رای را فاقد صلاحیت ذاتی بداند حتا اگر به این امر در جریان رسیدگی ایراد نشده باشد و یا فاقد صلاحیت محلی تشخیص دهد به شرط آنکه شده باشد رای فرجام خواسته را نقض و پرونده را جهت رسیدگی از آغاز به مرجع صالح ارسال می دارد بند ۱ ماده ۳۷۱ و بند (ب) ماده ۴۰۱ ق.آ.د. م). ۴- اگر رای فرجام خواسته در بنیان و محتوا درست است و ایراد تنها به سهو قلم و نارسایی نگارشی برمی گردد، شعبه دیوان با اصلاح رای از جهت محاسبه درست محکوم به یا مشخصات طرفین و مانند آن رای را با اصلاح ابرام می نماید. در صورتی که شعبه دیوان به موجب توافقنامه داوری یا شرط مندرج در قرارداد توافق طرفین به ارجاع اختلاف به داور را ملاحظه کند و موضوع را قابل ارجاع به داور بداند، با نقض رای فرجام خواسته به استناد شرط داوری برپایه بندهای یک و دو ماده ۳۷۱ ق.آ.د.م خواهان اولیه را به طرح دعوا نزد دادگر خصوصی دلالت میدهد. نقض از این جهت نقض بلا ارجاع خواهد بود. در موارد دیگر پرونده با نقض رای جهت رسیدگی به دادگاه هم عرض ارسال می گردد.