نَقض: نقض حکم

حکم قاضی‌ای که با داشتن اهلیت برای قضاوت ، بر اساس موازین قضا صورت گرفته، برای دو طرف دعوا نافذ است و نقض آن جایز نیست؛ مگر آنکه بطلان حکم به دلیل قطعی، همچون خبر متواتر و یا دلیل ظنّی معتبر بر اثر کوتاهی قاضی در اجتهاد و یا غفلت وی، آشکار گردد. آیا نقض حکم صادر شده به سبب اجتهاد صحیح، با اجتهاد صحیح دیگر، جایز است یا نه؟ مشهور میان متاخران عدم جواز است. اگر قاضی در موضوعی خطا کند؛ بدین‌معنا که پس از صدور حکم، معلوم شود مستندات وی صحیح نبوده است، مانند اینکه شهود هنگام شهادت فاسق بوده‌اند و قاضی نمی‌دانسته است، آیا نقض حکم وی جایز است؟ مسئله محل بحث و اختلاف است. برخی نقض چنین حکمی را جایز دانسته‌اند. برخی جواز را به صورتی محدود کرده‌اند که فسق شهود به گونه‌ای آشکار شود که معلوم گردد قاضی در حکم خطا و یا غفلت کرده است. منبع: ج۳، ص۴۳۳ · جواهر الکلام، ج۴۱، ص۱۱۶-۱۱۷