نمونه امضای چک — عدم انطباق امضاء لزوماً به معنای جعلی

اگر امضای صادر کننده با نمونه امضای وی در بانک انطباق نداشته باشد، چک صادر کننده با برگشت مواجه می شود و امکان وصول آن از طریق بانک وجود نداشته و دارنده باید از طریق وصول کند زیرا شرط صدور اجراییه از طریق ثبت تطابق امضاء است که باید در گواهی عدم پرداخت به آن تصریح شده باشد؛ مضافاً اگر صادر کننده در چنین چکی زیر امضای خویش تاریخ زده باشد، شکایت کیفری هم به دلیل وعده دار بودن چک ممکن نیست؛ علاوه بر این موارد تا پیش از اصلاحیه قانون صدور چک، اگر صادر کننده موجودی به اندازه مبلغ چک میداشت برگشت خوردن چک برای صاحب حساب سوء اثر هم به دنبال نداشته و برگشتی چنین چکی به بانک مرکزی اعلام نمی شد؛ بنابراین با از دست دادن بیشتر ضمانت اجراهای چک دارنده شانس وصول طلب خویش در بازه زمانی کوتاه را از دست می داد و صرفاً صرف با تقدیم ۱ در گذشته تنها برگشتی چکی به بانک مرکزی اعلام می شد که به دلیل کسری یا فقدان موجودی برگشت می خورد ولی در حال حاضر اگر موجودی حساب کافی باشد ولی چک به دلیل عدم تطابق امضا یا خط خوردگی سوء اثر تلقی می شود. عدم انطباق امضاء لزوماً به معنای جعلی بودن آن نیست؛ زیرا منظور از جعلی بودن این است که شخصی غیر از صادر کننده چک را به طور غیر قانونی امضاء کند مانند سارق دسته چک که ممکن است آنها را به جای صاحب حساب امضاء و در بازار خرج کند؛ چنین چکی ارزش قانونی نداشته و متضمن تعهدی اعم از کیفری یا حقوقی برای صاحب حساب نیست و دارنده چک باید علیه امضاء کننده شکایت کیفری طرح کند و دعوی صدور چک بلا محل منتفی است؛ اما گاه صادر کننده چک را امضاء کرده ولی عمداً یا سهوا امضایی می زند که با نمونه امضای وی در بانک در حین افتتاح حساب انطباق ندارد در این صورت چک ارزش قانونی داشته و برای صادر کننده مسئولیت آور است؛ در صورت ادعای صادر کننده چک مبنی بر جعلی بودن امضاء وی باید این امر را اثبات نماید که معمولاً تقاضای ارجاع امر به کارشناس خط و امضاء میشود؛ در مقابل اگر قرارداد پایه ای وجود داشته باشد که در آن به چک موضوع دعوی اشاره شده باشد دارنده می تواند به نفع خود به آن استناد کند؛ در هر حال وجود چک در دست دارنده قرینه استحقاق اوست و اثبات خلاف آن به عهده طرف مقابل است. زیرا اولاً عدم انطباق امضاء مانع مراجعه مستقیم به اجرائیات دادگستری دانسته نشده است لذا دارنده می تواند به جای اداره ثبت به اجرائیات دادگستری مراجعه کند؛ ثانیاً چک به هر دلیلی برگشت بخورد خواه کسری موجودی یا عدم انطباق امضاء یا خط خوردگی یا تعارض مندرجات باید فوراً به بانک مرکزی اعلام و موجب سوء اثر برای صادر کننده است ابتدای ماده ۵ مکرر قانون اصلاحی ۱۳۹۷/۸/۱۳) و صرفاً برگشتی چکی به بانک مرکزی اعلام نمی شود که واسطه دستور عدم پرداخت موضوع ماده (۱۴) قانون منتج به عدم پرداخت شده باشد تبصره ۴ ماده ۵ مکرر). ۵۰- سوم عدم دریافت حواله های موسسات مالی و اعتباری چکی مشمول قانون