نور: آیه نور در روایات

گر چه نور خداوند در صحنه تکوین پدیدار است و هر چیزی که خود را پدیدار می‌کند موجد خود را هم نشان می‌دهد و موجودات این جهان آینه‌هایی هستند که هر کدام متناسب با مرتبه وجودی‌شان و اوصاف و ویژگی‌هایی که دارند خالق خود را نشان می‌دهند ولی خداوند از راه هدایت تشریعی و شجره نبوت و ولایت هم خود را پدیدار ساخته است. دنباله آیه‌ «الله نور السموات و الارض» به این مسأله می‌پردازد یعنی: «مثل نوره کمشکاة فیها مصباح المصباح فی زجاجة الزجاجة کانها کوکب درّی یوقد من شجرة مبارکة زیتونة لا شرقیة و لا غربیة یکاد زیتها یضئ و لو لم تمسسه نار نور علی نور یهدی الله لنوره من یشاء و یضرب الله الامثال للناس و الله بکل شئ علیم.» درباره حقیقت این نور که خداوند به خود نسبت داده و آن‌چه این نور را به آن تشبیه کرده مفسران اختلاف کرده‌اند اکثریت بر این عقیده‌اند که منظور نور پیغمبرمان حضرت محمد (ص) م. ب. و گویی چنین فرموده است، مثال محمد(ص)که رسول خداست همانند مشکوة است و مصباح قلب آن حضرت و زجاجه سینه او م. ب. که آن را به ستاره درخشان تشبیه کرده و سپس برگشته به قلب آن حضرت که تشبیه به مصباح شده و فرموده است «یوقد من شجرة» این مصباح از درخت با برکت یعنی ابراهیم (ع) برافروخته می‌شود که اکثر انبیاء از نسل او هستند و می‌توان گفت منظور از شجره مبارکه شجره وحی است و این که محمد(ص) نه شرقی است و نه غربی یعنی نه مسیحی است و نه یهودی چون نصاری به طرف مشرق و یهودیان به طرف مغرب نماز می‌خوانند. «یکاد زیتها یضئ و لو لم تمسسه نار» پیش از آن که پیامبر اعلام نبوت کند و مردم را به خود دعوت فرماید نزدیک است معجزات و نشانه‌های نبوت خود گواه و شاهد بر آن باشند یا این که اگر هیچ کدام از معجزاتش هم دیده نمی‌شد نزدیک بود که صدق نبوت و راستی پیامبری‌اش ظاهر و آشکار شود. از امام صادق (ع) روایت شده است که منظور از «مثل نوره...» ما اهل بیت هستیم یعنی پیامبر و ائمه نشانه‌ها و نمودهایی هستند که توحید را نشان می‌دهند و به مصالح دین و شریعت اسلام و سنن و فرائض هدایت می‌کنند. ۳-منظور پیامبر است و آن را به خود اضافه کرده برای تشریف او. ۴-منظور از نور ادله‌ای است که بر توحید و عدل خداوند دلالت دارد و آن ادله در ظهور و وضوح همانند نورند. ۵-منظور از نور همان طاعت است یعنی طاعت خداوند در قلب مؤمن همانند نور است. منبع: جوامع الجامع، ج۴، ص۳۱۳ · نور/سوره۲۴، آیه۳۵ · جوامع الجامع، ج۴، ص۳۱۳-۳۱۴ · تفسیر نور الثقلین، ج۵، ص۱۵۶ · ج۳، ص۳۱۵ · جامع البیان، ج۱۰، ص۱۷۱ · مجمع البیان، ج۷، ص۲۵۰