نوه: احکام مرتبط با نوه

از آن به مناسبت در باب‌های صلات ، تجارت ، نکاح ، وقف ، وصیت ، ارث و حدود سخن گفته‌اند. ۲. ۱ - محرمیّت بر نوه فرزندان و فرزندان فرزند انسان ؛ اعم از دختر و پسر، هرچه پایین روند، از محارم به شمار می‌روند و احکام محرمیت بر آنان بار می‌شود. (ببینید: مَحرَم ) ۲. ۲ - نفقه بر نوه • نفقه نوه با فقدان پدر یا عدم تمکن مالی وی، بر عهده جد پدری است • و در صورت نبودن جد پدری یا ناتوانی مالی او، بر پدر جد • و در صورت نبود یا عدم تمکن مالی وی بر پدر ،پدر جد؛ هرچه بالا رود، واجب خواهد بود • و با نبود هیچ یک از پدران یا ناتوانی آنان، بر عهده مادر او م. ب. • و با فقدان مادر یا ناتوانی او از پرداخت نفقه، بر عهده جد و جده مادری به طور یکسان خواهد بود • و در صورت نبود یا ناتوانی آن دو، بر عهده پدر و مادر جد و جده مادری و همین گونه، هرچه بالا رود، با رعایت الاقرب فالاقرب خواهد بود. بنابر این، چنانچه نوه دارای مادر بزرگ مادری و پدر پدر بزرگ مادری باشد، نفقه او بر عهده مادربزرگ خواهد بود که نزدیک تر است و در صورت یکسان بودن از جهت نزدیکی، نفقه بر عهده هر دو می‌باشد؛ هرچند یکی جد باشد و دیگری جده. ۲. ۳ - ولایت بر نوه جد پدری، همچون پدر، بر نوه نابالغ ، بالغ غیر رشید و دیوانه ولایت دارد و هر تصرفی که برای پدر به جهت ولایت ثابت است، برای جد پدری نیز ثابت خواهد بود. (ببینید: پدر ) جده پدری و نیز جد و جده مادری بر نوه ولایت ندارند. (ببینید: جدّ ) ۲. ۴ - ارث بر نوه ۱. نوه؛ لیکن رتبه‌اش بعد از فرزند می‌باشد؛ یعنی تا زمانی که میت فرزند پسر یا دختر داشته باشد، نوبت به نوه نمی‌رسد. ۲. بنابر مشهور، با وجود تنها پدر و مادر میت، نوه‌های او؛ اعم از پسری و دختری از وی ارث می‌برند. ۳. برخی قدما گفته‌اند: با وجود پدر و مادر میت، نوه میت، ارث نمی‌برد. ۴. بنابر قول مشهور ، نوه در چگونگی ارث بردن از میت، به منزله فرزندان میت است. بنابر این، نوه پسری میت، همانند پسر میت از او ارث می‌برد؛ خواه نوه پسری، دختر باشد یا پسر. ۵. نوه دختری نیز همانند دختر میت ارث می‌برد؛ از این رو، هرچند دختر باشد از ترکه میت دوسوم، و نوه دختری هرچند پسر باشد یک سوم ارث می‌برد. ۶. همچنین بنابر قول مشهور، تقسیم ارث میان نوه‌های دختری و پسری، بر اساس قانون دو برابر بودن ارث پسر نسبت به دختر خواهد بود. ۲. ۵ - وقف بر نوه چنانچه عنوان وقف ، وقف بر اولاد باشد و قرینه‌ای بر تعمیم و شمول آن نسبت به نوادگان وجود نداشته باشد، بنابر قول مشهور، موقوف علیهم تنها اولاد صلبی واقف خواهند بود و نوادگان را شامل نمی‌شود. برخی وقف بر اولاد را شامل نوادگان واقف نیز دانسته‌اند. عنوان وقف بر اولادِ اولاد، هم دختران را دربر می‌گیرد و هم پسران را، مگر آنکه قرینه‌ای عرفی و مانند آن آن را به پسران محدود کند؛ چنان که وقف بر اولاد و اولاد اولاد، تنها شامل دو بطن نخست می‌شود و بطون بعدی را در بر نمی‌گیرد، مگر آنکه قرینه‌ای بر اراده آن وجود داشته باشد. در وقف بر فرزندان و فرزندان فرزندان، پسر و دختر به طور مساوی در عواید موقوفه سهیم هستند. منبع: جواهر الکلام، ج۲۹، ص۲۳۸ · جواهر الکلام، ج۳۱، ص۳۸۰-۳۸۱ · شیخ مفید، المقنعة، ص۶۸۸ · ج۴، ص۲۶۹ · ج۱۳، ص۱۲۴ - ۱۲۵ · جواهر الکلام، ج۳۹، ص۱۲۶ · الحدائق الناضرة، ج۲۲، ص۲۴۸ · شیخ مفید، المقنعة، ص۶۵۳ · جواهر الکلام، ج۲۸، ص۱۰۷ · جواهر الکلام، ج۲۸، ص۱۰۵