نکتهٔ فقهی: اثبات حق اولویت با قرائن ظاهری (ماهیت حقوقی حق سبق و حدود آن (قواعد فقه))

ماهیت حقوقی حق سبق و حدود آن ، زیر مجموعه قاعده سبق از قواعد فقهیه است. حق سبق ایقاعی یک‌طرفه است و تحقق آن به قصد انتفاع شخص متسابق وابسته م. ب.. در اختلاف، دادگاه با قرائن ظاهری مانند نشستن در بازار یا مسجد، قصد انتفاع احراز می‌کند

یکی دیگر از قواعد مسلم فقهی، قاعده معروف سبق است. مفاد اجمالی قاعده این است که هر کس نسبت به استفاده از مباحات اصلی یا مکان‌های مشترک، نظیر راه‌ها، مساجد و موقوفات عامه سبقت بگیرد، مادام که اعراض نکرده یا مدت مدیدی آن را رها نساخته است حق اولویت دارد و کسی نمی‌تواند مزاحم او گردد. خلاصه آن که قاعده سبق منبعی برای نظم حقوقی نسبت به بهره‌برداری از مشترکات است.

با نظر در مستندات فقهی قاعده سبق ( سیره و روایات ) چنین مستفاد می‌گردد که ماهیت حقوقی حق سبق یک عمل حقوقی یک طرفه و مبتنی بر قصد و به اصطلاح ایقاع است؛ بدین معنا که پدید آمدن حق اولویت متوقف بر قصد انتفاع است و مادام که شخص متسابق قصد انتفاع نداشته باشد، حق مزبور تحقق نخواهد یافت. بنابراین اگر شخصی در بازار عمومی بدون قصد کسب بنشیند، حق سبق نخواهد داشت.

در موارد تنازع و ترافع نسبت به وجود حق انتفاع، دادگاه به ظاهر عمل خواهد کرد که منظور از ظاهر، قرائن و امارات قضایی است. مثلا نشستن شخصی در بازار عمومی در حالی که اموالی در دست او است، ظهور در وجود قصد انتفاع برای کسب، و نشستن در‌ مسجد، ظهور در قصد انتفاع برای عبادت دارد.

مفاد اجمالی قاعده این است که هر کس نسبت به استفاده از مباحات اصلی یا مکان‌های مشترک، نظیر راه‌ها، مساجد و موقوفات عامه سبقت بگیرد، مادام که اعراض نکرده یا مدت مدیدی آن را رها نساخته است حق اولویت دارد و کسی نمی‌تواند مزاحم او گردد. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): هر کس نسبت به استفاده از مباحات اصلی یا مکان‌های مشترک (مانند راه‌ها، مساجد و موقوفات عامه) سبقت بگیرد، مادام که اعراض نکرده یا مدت مدیدی آن را رها نساخته است، حق اولویت دارد و کسی نمی‌تواند مزاحم او گردد. شاخه: اموال و مالکیت

ماهیت حقوقی حق سبق یک عمل حقوقی یک طرفه و مبتنی بر قصد و به اصطلاح ایقاع است؛ بدین معنا که پدید آمدن حق اولویت متوقف بر قصد انتفاع است. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): حق سبق یک عمل حقوقی یک‌طرفه و مبتنی بر قصد انتفاع است و تحقق آن به قصد انتفاع شخص متسابق وابسته م. ب.. شاخه: اموال و مالکیت