نکتهٔ فقهی: اختلاف در وجوب اجابت خواستگاری

چنانچه یکى از دو طرف دعوا از دیگرى براى داورى نزد حاکم شرع جامع الشرایط دعوت کند، اجابت او واجب است. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): چنانچه یکی از دو طرف دعوا، دیگری را برای داوری نزد حاکم شرع جامع الشرایط دعوت کند، اجابت این دعوت بر مدعو واجب است. شاخه: آیین دادرسی

در صورتى که کسى نزد قاضی براى احقاق حق خویش علیه دیگرى استغاثه نماید، اجابت او بر قاضى واجب است. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): اگر کسی برای احقاق حق خود علیه دیگری نزد قاضی استغاثه کند، اجابت او بر قاضی واجب است. شاخه: آیین دادرسی

اگر برای فردی از رعیت دعوایی بر علیه قاضی باشد پس مرافعه را به پیش قاضی دیگر ببرد دعوایش مسموع است و باید قاضی را احضار نماید؛ و اجابت‌ آن بر قاضی واجب است. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): اگر دعوایی علیه قاضی باشد و مرافعه به قاضی دیگری برده شود، قاضی مدعی‌علیه باید احضار شود و اجابت آن بر او واجب است. شاخه: آیین دادرسی

اگر مردی متهم به قتل باشد و ولیّ از حاکم بخواهد که او را زندانی نماید تا بیّنه را حاضر کند ظاهر آن است که اجابت‌ او جایز است مگر اینکه این مرد از کسانی باشد که اطمینان است که فرار نمی‌کند. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): اگر ولی مقتول از حاکم بخواهد که متهم به قتل را زندانی کند تا بینه حاضر شود، اجابت این درخواست جایز است، مگر اینکه متهم از کسانی باشد که اطمینان به عدم فرار او وجود دارد. شاخه: کیفری

اگر گردآورنده ی زکات ، مقدار ثمره را تخمین بزند و از مالک پیش از رسیدن زمان اخراج زکات، زکات آن را بخواهد، اجابت او واجب نیست. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): اگر گردآورنده زکات، مقدار ثمره را تخمین بزند و از مالک پیش از رسیدن زمان اخراج زکات، زکات آن را بخواهد، اجابت او بر مالک واجب نیست. شاخه: اموال و مالکیت

برای هیچ‌کس جایز نیست که روی دیوار همسایه چیزی بسازد یا تیرهای سقفش را روی آن بگذارد؛ مگر با اذن و رضایت او. و اگر از همسایه درخواست آن را بنماید، اجابت‌ او بروی واجب نیست؛ اگرچه مستحب مؤکد است. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): برای هیچ‌کس جایز نیست که روی دیوار همسایه چیزی بسازد یا تیرهای سقفش را روی آن بگذارد مگر با اذن و رضایت او، و اگر از همسایه درخواست آن را بنماید، اجابت او بر همسایه واجب نیست، اگرچه مستحب مؤکد است. شاخه: اموال و مالکیت

اگر از او خواسته‌ شود که برای خدمت‌کردن در برابر چیزی که مستطیع می‌شود اجیر شود، قبول ‌ آن واجب نیست. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): اگر از کسی خواسته شود که برای خدمت کردن در برابر چیزی که مستطیع می‌شود اجیر شود، قبول آن واجب نیست. شاخه: اموال و مالکیت

برای مشتری آن است که اگر شریک اخذ به شفعه کرد، او را اجابت‌ نماید. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): در مواردی که حق شفعه ثابت است و شریک اخذ به شفعه می‌کند، برای مشتری آن است که اگر شریک اخذ به شفعه کرد، او را اجابت نماید. شاخه: اموال و مالکیت

اگر امام یا نایب خاص او از گروهى براى جهاد درخواست یارى نماید اجابت وى بر آن گروه، واجب کفایی است، — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): اگر امام یا نایب خاص او از گروهی برای جهاد درخواست یاری نماید، اجابت وی بر آن گروه واجب کفایی است. شاخه: کیفری

اجابت به معنای پذیرفتن دعوت و خواهش کسى است. احکام اجابت، در باب‌ هاى طهارت ، زکات ، جهاد ، امر به معروف ، تجارت ، نکاح و اطعمه و اشربه آمده است.

چنانچه یکى از دو طرف دعوا از دیگرى براى داورى نزد حاکم شرع جامع الشرایط دعوت کند، اجابت او واجب است. منبع: جواهر الکلام، ج۲۱، ص۴۰۳ · موسوعة الامام الخمینی، ص۲۲، تحریرالوسیله، ج۱، ص۵۱۴، کتاب الامر بالمعروف و النهی عن المنکر، ختام فیه مسائل، مسالة۱۱، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش

در صورتى که کسى نزد قاضی براى احقاق حق خویش علیه دیگرى استغاثه نماید، اجابت او بر قاضى واجب است. همچنین «اگر برای فردی از رعیت دعوایی بر علیه قاضی باشد پس مرافعه را به پیش قاضی دیگر ببرد دعوایش مسموع است و باید قاضی را احضار نماید؛ و اجابت‌ آن بر قاضی واجب است. و حاکم باید در این قضیه، با قاضی و مدعی او در آدابی که می‌آید به طور مساوی عمل نماید.» و «اگر مردی متهم به قتل باشد و ولیّ از حاکم بخواهد که او را زندانی نماید تا بیّنه را حاضر کند ظاهر آن است که اجابت‌ او جایز است مگر اینکه این مرد از کسانی باشد که اطمینان است که فرار نمی‌کند. و اگر مدعی، اقامه بیّنه را تا شش روز تاخیر بیندازد، متهم آزاد گذاشته می‌شود.» منبع: جواهر الکلام، ج۴۰، ص۱۳۴ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیله، ج۲، ص۴۳۶، کتاب القضاء، القول فی صفات القاضی و ما یناسب ذلک، مسالة۶، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیله، ج۲، ص۵۶۹، کتاب القضاء، الثالث القسامة، المقصد الثالث فی احکامها، مسالة۹، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش

اگر گردآورنده ی زکات ، مقدار ثمره را تخمین بزند و از مالک پیش از رسیدن زمان اخراج زکات، زکات آن را بخواهد، اجابت او واجب نیست. منبع: جواهر الکلام، ج۱۵، ص۲۲۱

اگر مؤمنى که توان پرداخت نفقه را دارد، از دخترى خواستگاری نماید، در این که بر ولىّ دختر، اجابت او لازم است یا نه، اختلاف است. حضرت علی (علیه‌السلام‌) از پیغمبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) نقل می‌کند که فرمود: وقتی کسی پیش شما آمد که خلق و دینش مورد رضایت شما بود به ازدواج او در بیاورید. حضرت علی (علیه‌السلام) می‌فرماید: گفتم: ‌ای پیامبر خدا حتی اگر آن شخص نسبش پست باشد؟ پیامبر فرمود: هرگاه کسی که دین و اخلاق او را می‌پسندید نزد شما آمد به ازدواج او درآورید، که اگر چنین نکردید فتنه در زمین و فساد بزرگی می‌شود» منبع: جواهر الکلام، ج۳۰، ص۱۰۹ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیله، ج۲، ص۲۵۸، کتاب النکاح، مسالة۹، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش

اجابت دعوت مؤمن و نیز اجابت دعوت به تشییع جنازه، ولیمه ی عروسى، و فسخ عقد از طرف فروشنده یا خریدار، مستحب است. همچنین «برای هیچ‌کس جایز نیست که روی دیوار همسایه چیزی بسازد یا تیرهای سقفش را روی آن بگذارد؛ مگر با اذن و رضایت او. و اگر از همسایه درخواست آن را بنماید، اجابت‌ او بروی واجب نیست؛ اگرچه مستحب مؤکد است.» و کسی «اگر برای خدمت در راه حج اجیر شود، در برابر مزدی که با آن مستطیع می‌شود حج بر او واجب می‌شود. ولی اگر از او خواسته‌ شود که برای خدمت‌کردن در برابر چیزی که مستطیع می‌شود اجیر شود، قبول ‌ آن واجب نیست.» در ثبوت حق شفعه «در چیزهای غیرمنقول اگر قابل قسمت نباشند، مانند نهرهای باریک و راه‌های تنگ و چاه‌های کوچک و غالب آسیاب‌ها و حمام‌ها و همچنین درخت و نخل و میوه‌هایی که بر درخت خرما و سایر درخت‌ها است، اشکال است، پس احتیاط (واجب) برای شریک این است که اخذ به شفعه نکند مگر اینکه مشتری راضی باشد و برای مشتری آن است که اگر شریک اخذ به شفعه کرد، او را اجابت‌ نماید.» منبع: جواهر الکلام، ج۳۶، ص۴۷۲ · جواهر الکلام، ج۴، ص۲۷۹ · جواهر الکلام، ج۲۹، ص۴۸ · جواهر الکلام، ج۲۵، ص۳۳۹ · موسوعة الامام الخمینی، ص۲۲، تحریرالوسیله، ج۱، ص۶۰۴، کتاب الصلح، مسالة۲۶، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش · موسوعة الامام الخمینی، ص۲۲، تحریرالوسیله، ج۱، ص۳۹۹، کتاب الحج، القول فی شرائط وجوب حجة الاسلام، مسالة۳۷، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش · موسوعة الامام الخمینی، ص۲۲، تحریرالوسیله، ج۱، ص۵۹۰، کتاب الشفعة، مسالة۲، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش

اگر امام یا نایب خاص او از گروهى براى جهاد درخواست یارى نماید اجابت وى بر آن گروه، واجب کفایی است، مگر آن که امام علیه السّلام فرد یا افراد خاصى را به جهاد فرا خواند، که اجابت کردن آنان در این صورت واجب عینی مى‌شود. منبع: ریاض المسائل فی تحقیق الاحکام بالدلائل، ج۷، ص۴۴۲-۴۴۷ · جواهر الکلام، ج۲۱، ص۳۲۴-۳۲۶

اجابت دستور حاکم ستمگر بر اقامه ی حدّ ، در صورت ناچارى و ناحق نبودن قتل ، جایز است. منبع: جواهر الکلام، ج۲۱، ص۳۹۱