نکتهٔ فقهی: اولویت جد پدری در ولایت بر ازدواج دختر (اولویت (فقه))

اولویّت به معنای اول، اولویّت تعیینیّه است؛ یعنی تنها، صاحب اولویّت حق انجام دادن عمل را دارد و دیگران جز با اذن او نمی‏توانند اقدام به آن عمل کنند. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): در برخی موارد، تنها صاحب اولویت حق انجام عمل را دارد و دیگران جز با اجازه او نمی‌توانند اقدام کنند. شاخه: مدنی

ولی به معنای دوم، اذن صاحب اولویّت لازم نیست و پیشی گرفتن دیگران بر او جایز است؛ گرچه صاحب اولویّت برای انجام دادن آن عمل سزاوارتر است. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): در برخی موارد، اذن صاحب اولویت برای انجام عمل لازم نیست و پیشی گرفتن دیگران بر او جایز است، هرچند صاحب اولویت برای انجام آن عمل سزاوارتر است. شاخه: مدنی

مادر نوزاد در شیردادن به او ـ در صورتی که مجّانی شیر دهد و یا قیمتی همسان قیمت دیگران طلب نماید ـ بر دیگران اولویّت دارد وگرنه، پدر حق دارد کودک را به دیگری واگذار کند. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): مادر نوزاد در شیردادن به او، در صورتی که مجانی شیر دهد یا قیمتی همسان دیگران طلب کند، بر دیگران اولویت دارد. در غیر این صورت، پدر حق دارد کودک را به دیگری واگذار کند و حق حضانت نیز از مادر ساقط می‌شود. شاخه: خانواده

در صورتی که رهن گذارنده ( راهن ) مفلّس شود یا بمیرد، رهن گیرنده ( مرتهن ) در استیفای دین خود از مال رهنی، بر دیگر طلبکاران اولویّت دارد. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): در صورتی که رهن‌گذارنده (راهن) مفلس شود یا بمیرد، رهن‌گیرنده (مرتهن) در استیفای دین خود از مال رهنی، بر دیگر طلبکاران اولویت دارد. شاخه: اموال و مالکیت

حقّ تقدّم همچنین افضلیّت را اولویّت می‌گویند و اولویّت به معنای اول در بابهایی همچون طهارت ، صلات ، رهن ، نکاح و احیاء موات آمده است و معنای دوم در باب صلات آمده است. اولویّت به معنای اول، اولویّت تعیینیّه است؛

اگر هریک از پدر و جدّ پدری ـ که در شوهر دادن دختر نابالغ و نیز بنابرقول گروهی، بالغ باکره ولایت دارند ـ شوهری را برای دختر برگزینند، برگزیده جدّ مقدّم است، به شرط آنکه هر دو عقد در یک زمان انجام شده باشد. در صورت تقدیم و تأخیر، عقد کسی صحیح است که زودتر جاری شده باشد. منبع: جواهر الکلام ج۲۹، ص۲۰۸-۲۱۰

مادر نوزاد در شیردادن به او ـ در صورتی که مجّانی شیر دهد و یا قیمتی همسان قیمت دیگران طلب نماید ـ بر دیگران اولویّت دارد وگرنه، پدر حق دارد کودک را به دیگری واگذار کند. در این صورت، حق حضانت نیز از مادر ساقط میشود. مادر در صورتی که مسلمان ، آزاد و عاقل باشد و با مردی دیگر ازدواج نکرده باشد، برای حضانت کودک در دوران شیردهی (دو سال)؛ چه پسر و چه دختر اولویّت دارد، و اگر فرزند دختر باشد، بنابر قول مشهور تا سنّ هفتسالگی، برای حضانت او اولویّت دارد و پس از آن، پدر اولویّت خواهد داشت، مگر کودک بی پدر، که باز هم مادر، در حضانت، بر وصیّ پدر و دیگر نزدیکان او، حتّی پدر و مادر میّت اولویّت دارد. منبع: جواهر الکلام ج۳۱، ص۲۸۰-۲۸۱ · جواهر الکلام ج۳۱، ص۲۸۳-۲۹۳

در صورتی که رهن گذارنده ( راهن ) مفلّس شود یا بمیرد، رهن گیرنده ( مرتهن ) در استیفای دین خود از مال رهنی، بر دیگر طلبکاران اولویّت دارد. منبع: جواهر الکلام ج۲۵، ص۱۷۳

کسی که زودتر از دیگران در مکانی از مسجد نشسته، نسبت به آن مکان بر دیگران اولویّت دارد. همچنین اگر با نیّت بازگشت، آن جا را ترک کند و به نشانه آن چیزی به جای خود بگذارد. منبع: جواهر الکلام ج۳۸، ص۸۸-۹۱

در تجهیز میت ، مشهور آن است که شوهر نسبت به همسر ، و در غیر زوجین، هرکس که به ارث میّت سزاوارتر است، اولویّت دارد؛ لیکن در اینکه این اولویّت لزومی است، به این معنا که دیگران بدون اذن ولیّ میّت حق تجهیز میّت را ندارند یا غیر لزومی، به معنای افضلیّت، که نیازی به اذن ندارد، بلکه با منع ولیّ نیز صحیح است، لیکن ولیّ سزاوارتر میباشد، اختلاف است. منبع: جواهر الکلام ج۱۳، ص۳۴۸-۳۵۱ · مستمسک العروة ج۷، ص۳۴۴ · التنقیح(الطهارة)ج۸، ص۶۱ · مستند الشیعة ج۳، ص۸۷