نکتهٔ فقهی: تعریف طلاق مبارات

طلاق مبارات مربوط به زمانی است که زن از شوهر زن و شوهر از یکدیگر کراهت داشته باشند و به قدری تنفر پیدا کرده باشد که حاضر شود با پرداخت پول از قید همسری وی رها شود.

مبارات به معنی بیزار شدن از یکدیگر است و نوعی طلاق است که در مقابل مالی که زن به مرد بذل می‌کند، انجام می‌شود. و از شرایط طلاق مبارات این است که کراهت و نفرت بین زن و شوهر از دو طرف باشد نه از یک طرف؛ زیرا کراهت اگر تنها از طرف زن باشد خلع است و اگر از طرف مرد باشد نه خلع است و نه مبارات. و ازآنجاکه علاوه بر شرایط طلاق، شرایط خلع ازجمله کراهت هم در مبارات معتبر است پس آنچه در باره شدت و چگونگی کراهت زن از شوهر در خلع گفته شده است در مبارات و کراهت متقابل بین زن و شوهر نیز مطرح است. تفاوت این طلاق با طلاق خلع این است که در مبارات تنفر زن و شوهر دوجانبه است، یعنی طلاق مبارات بر کراهت و بیزاری زن و شوهر از یکدیگر مترتب می‌شود برخلاف طلاق خلع که در آن فقط زن از شوهر کراهت دارد. تفاوت دوم این‌که: در خلع زن و شوهر می‌توانند بر مال بیشتر از مهریه توافق کنند اما در مبارات نباید بیشتر از مهریه زن باشد بلکه احوط این است که کمتر از مهریه باشد؛ همان‌گونه که در احکام خلع گفته ‌شده است. از همین رو عوض طلاق نمی‌تواند از مهریه بیشتر باشد. و تفاوت سوم این است که در وقوع طلاق مبارات گفتن لفظ «باراتک» هیچ تاثیری در تحقق طلاق و جدایی زن و شوهر ندارد حتی اگر با لفظ طلاق جمع شود؛ برخلاف خلع؛ برای این‌که احوط در خلع، وقوع طلاق با لفظ خلع و طلاق باهم است. منبع: موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، کتاب تحریرالوسیلة، ج۲، ص۳۷۹، کتاب الخلع و المباراة، مساله ۱۸ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، کتاب تحریرالوسیلة، ج۲، ص۳۷۵، کتاب الخلع و المباراة، مساله ۱ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، کتاب تحریرالوسیلة، ج۲، ص۳۷۹، کتاب الخلع و المباراة، مساله ۱۹

طلاق مبارات شرعی است. الطَّلاقُ مَرَّتانِ فَإِمْساکٌ بِمَعْرُوفٍ أَوْ تَسْریحٌ بِإِحْسانٍ وَ لا یَحِلُّ لَکُمْ أَنْ تَأْخُذُوا مِمَّا آتَیْتُمُوهُنَّ شَیْئاً إِلاَّ أَنْ یَخافا أَلاَّ یُقیما حُدُودَ اللَّهِ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلاَّ یُقیما حُدُودَ اللَّهِ فَلا جُناحَ عَلَیْهِما فیمَا افْتَدَتْ بِه‌. (در مبارات، شرط است که زن و شوهر از یکدیگر متنفر باشند. و «إِلاَّ أَنْ یَخافا أَلاَّ یُقیما حُدُودَ اللَّهِ» معنایش این است که ظن غالب زن و شوهر بر این باشد که واجبات و محرمات دینی را نمی‌توانند رعایت کنند و این در صورتی خواهد بود که از حیث اخلاقی از یکدیگر فاصله گرفته، نسبت به یکدیگر بغض و کینه داشته باشند. ) منبع: بقره/سوره۲، آیه۲۲۹ · زبدة البیان، ج۱، ص۶۰۵

در طلاق مبارات شوهر حق رجوع ندارد. زیرا بائن است؛ مگر این‌که زن قبل از تمام شدن عده ، نسبت به مالی که بخشیده است رجوع کند. پس در این صورت حق رجوع مرد نیز برمی‌گردد. منبع: تحریر الوسیلة، ج ۲، ص ۳۸۰ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، کتاب تحریرالوسیلة، ج۲، ص۳۸۰، کتاب الخلع و المباراة، مساله ۲۰

و از شرایط طلاق مبارات این است که کراهت و نفرت بین زن و شوهر از دو طرف باشد نه از یک طرف؛ زیرا کراهت اگر تنها از طرف زن باشد خلع است و اگر از طرف مرد باشد نه خلع است و نه مبارات. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): در طلاق مبارات، کراهت و نفرت باید از هر دو طرف (زن و شوهر) باشد؛ در غیر این صورت، اگر کراهت فقط از طرف زن باشد، خلع است و اگر فقط از طرف مرد باشد، نه خلع است و نه مبارات. شاخه: خانواده

در مبارات نباید بیشتر از مهریه زن باشد بلکه احوط این است که کمتر از مهریه باشد؛ همان‌گونه که در احکام خلع گفته ‌شده است. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): در طلاق مبارات، مالی که زن به مرد می‌پردازد (عوض طلاق) نباید بیشتر از مهریه زن باشد و احتیاطاً باید کمتر از مهریه باشد. شاخه: خانواده