نکتهٔ فقهی: تعریف محارب (راهزن)

کسانی را که راه را بر مردم ببند و اموال انان را به غارت ببرد راهزن می گویند.

دزد سر گردنه،به کسى که راه بر مسافران مى‌ بندد و اموال و کالاهاى آنان را به یغما مى‌ برد راهزن گویند.

خواه در خشکی باشد یا در دریا، در شهر باشد یا در غیر آن، شب باشد یا روز. و در صورت تحقق آنچه که ذکر شد، شرط نیست که از اهل ریبه (افراد مشکوک و متهم) باشد، و مرد و زن در آن مساوی است. و در ثبوت آن بر کسی که با قصد مذکور، سلاحش را بکشد درحالی‌که شخص ضعیفی است که از ترساندنش، برای احدی ترس تحقق پیدا نمی‌کند، اشکال ، بلکه منع است. البته اگر ضعیف باشد، ولی نه به حدّی که ترس از ترساندن او متحقق نشود، بلکه در بعضی از احیان و اشخاص تحقق پیدا می‌کند، ظاهر آن است که داخل در آن م. ب..» پس کسى که با سلاح کشیدن روى مردم راه را بر مسافران ناامن مى ‌کند تا دارایى آنان را به غارت ببرد، محارب به شمار مى‌ رود و حدّ آن بر او جارى مى‌شود. منبع: موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۵۲۶، کتاب الحدود، الفصل السادس فی حد المحارب، مسالة۱، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش · الخلاف ج۵، ص۴۵۸

البته «این حکم (محاربه) برای « طلیع » ثابت نیست؛ و «طلیع» آن کسی است که مراقب قافله‌ها و مانند آن‌ها است تا به رفقایش از قطاع‌الطریق ، خبر بدهد. و همچنین این حکم برای « ردء » ثابت نیست؛ و «ردء» کسی است که برای نگهداری اموال، معاونت و کمک می‌نماید.» و «همچنین برای صغیر و دیوانه و همچنین برای بازی‌کننده ثابت نیست.» همچنین «اگر مال را بدون محاربه بردارد، حکم محاربه بر او جاری نمی‌شود، مانند اینکه مال را بردارد و فرار کند، یا به زور و بدون کشیدن سلاح ، بگیرد، یا در گرفتن اموال به وسائلی حیله نماید مانند تقلب در اسناد یا نامه‌ها و مانند این‌ها، که در این‌ها حدّ محارب و همچنین حدّ سارق ، جاری نمی‌شود؛ لیکن طبق نظر حاکم باید تعزیر شود.» منبع: موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۵۲۶، کتاب الحدود، الفصل السادس فی حد المحارب، مسالة۲، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۵۲۸، کتاب الحدود، الفصل السادس فی حد المحارب، مسالة۱۲، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش

راهزنی که محارب است؛ بلکه هر محاربی اگر «قبل از توانایی بر او، توبه نماید حدّ (محاربه) ساقط می‌شود، نه حقوق الناس از قبیل قتل و جرح و مال . و اگر بعد از دست‌یافتن بر او توبه کند، حدّ (محاربه) هم ساقط نمی‌شود.» منبع: موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۵۲۷، کتاب الحدود، الفصل السادس فی حد المحارب، مسالة۷، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش

البته «این حکم (محاربه) برای « طلیع » ثابت نیست؛ و «طلیع» آن کسی است که مراقب قافله‌ها و مانند آن‌ها است تا به رفقایش از قطاع‌الطریق ، خبر بدهد. و همچنین این حکم برای « ردء » ثابت نیست؛ و «ردء» کسی است که برای نگهداری اموال، معاونت و کمک می‌نماید.» — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): حکم محاربه برای طلیع (مراقب قافله‌ها برای خبر دادن به راهزنان)، ردء (کمک‌کننده برای نگهداری اموال)، صغیر، دیوانه و بازی‌کننده ثابت نیست. شاخه: کیفری

اگر مال را بدون محاربه بردارد، حکم محاربه بر او جاری نمی‌شود، مانند اینکه مال را بردارد و فرار کند، یا به زور و بدون کشیدن سلاح ، بگیرد، یا در گرفتن اموال به وسائلی حیله نماید مانند تقلب در اسناد یا نامه‌ها و مانند این‌ها، که در این‌ها حدّ محارب و همچنین حدّ سارق ، جاری نمی‌شود؛ لیکن طبق نظر حاکم باید تعزیر شود. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): اگر مال بدون محاربه (مانند فرار با مال، گرفتن به زور بدون سلاح، یا حیله در اسناد) برداشته شود، حد محارب و سارق جاری نمی‌شود، بلکه مرتکب تعزیر می‌شود. شاخه: کیفری

راهزنی که محارب است؛ بلکه هر محاربی اگر «قبل از توانایی بر او، توبه نماید حدّ (محاربه) ساقط می‌شود، نه حقوق الناس از قبیل قتل و جرح و مال . و اگر بعد از دست‌یافتن بر او توبه کند، حدّ (محاربه) هم ساقط نمی‌شود.» — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): اگر محارب قبل از دستگیری توبه کند، حد محاربه از او ساقط می‌شود، اما حقوق الناس (مانند قتل، جرح و مال) ساقط نمی‌شود. اگر بعد از دستگیری توبه کند، حد محاربه نیز ساقط نمی‌شود. شاخه: کیفری