دکترین
نکتهٔ فقهی: تعیین ارش (حکومت) در جنایات موجب نقص (قاعده ثبوت ارش در جنایات غیر مقدّر)
مقصود از ارش در جنایتها که از آن به حکومت نیز تعبیر میکنند، مابه التفاوت میان سالم و ناقص است، بدینمعنا که فرد آسیب دیده (مجنیٌّ علیه) برده فرض میشود و تفاوت قیمت سالم او با قیمت ناقص به دست آمده و به حساب مقدار تفاوت، از دیه نفس محاسبه میشود.
— برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): در جنایاتی که موجب نقص عضو یا آسیب میشود، ارش به معنای مابهالتفاوت قیمت فرد سالم و ناقص (با فرض برده بودن) است که از دیه نفس محاسبه میشود.
شاخه: کیفری
بخشهای دیگرِ همین مبحث 7
قاعده ثبوت ارش در جنایات غیر مقدّر
قاعدۀ ثبوت ارش در جنایات غیر مقدّر از قواعد فقهی به معنای ثبوت ارش در جنایاتی که شارع مقدس برای آنها دیهای تعیین نکرده است. قاعدۀ یاد شده از قواعد مرتبط با باب دیات بوده و از آن در باب دیات و نیز برخی کتابهای دربردارندۀ قواعد فقهی سخن گفتهاند.
قاعده ثبوت ارش در جنایات غیر مقدّر: مفاد
مقصود از ارش در جنایتها که از آن به حکومت نیز تعبیر میکنند، مابه التفاوت میان سالم و ناقص است، بدینمعنا که فرد آسیب دیده (مجنیٌّ علیه) برده فرض میشود و تفاوت قیمت سالم او با قیمت ناقص به دست آمده و به حساب مقدار تفاوت، از دیه نفس محاسبه میشود. به عنوان مثال، اگر قیمت سالم هزار و قیمت ناقص نهصد تومان باشد، ارش (مقدار تفاوت) یک دهم دیۀ نفس [ هزار مثقال شرعی طلا ]، یعنی صد مثقال طلا خواهد بود. اینگونه محاسبه در فرضی است که جنایت موجب نقص گردد، اما جایی که جنایت موجب نقص در آسیب دیده نمیشود، مانند موردی که جانی انگشت زاید او را قطع کند، ارش به معنای یاد شده معنا ندارد، بلکه حکومت در اینجا عبارت است از حکم قاضی به چیزی که نزاع را بر طرف سازد، خواه با امر به مصالحه بر مبلغی، یا با تعیین مبلغی بر حسب مصلحت و یا تعزیر و تادیب جانی. برخی معاصران گفتهاند: احتیاط وجوبی در تعیین ارش، مراجعه به دو داور عادل است. حکم داوران نیز باید بر ملاحظۀ دیه شرعی و مقایسۀ آن با آنچه به عنوان ارش پس از به کار بستن نهایت توان خود، به دست آوردهاند، مبتنی باشد. علاوه بر آن، باید میان دو طرف (جانی و مجنیٌّ علیه) نسبت به مراجعه به داوران و یا حکم صادر شده از سوی آنان، مصالحه صورت گیرد.
منبع: کشف الرموز، ج۲، ص۶۷۲ · تحریر الوسیلة، ج۲، ص۵۹۳ · منهاج الصالحین، ج۳، ص۲۹۶
قاعده ثبوت ارش در جنایات غیر مقدّر: مستند
بر اعتبار و حجّیت قاعده به بعضی روایات و نیز اجماع استدلال کردهاند.
منبع: وسائل الشیعه، ج۲۹، ص۳۵۶
نکتهٔ فقهی: قاعده ثبوت ارش در جنایات غیر مقدر (قاعده ثبوت ارش در جنایات غیر مقدّر)
قاعدۀ ثبوت ارش در جنایات غیر مقدّر از قواعد فقهی به معنای ثبوت ارش در جنایاتی که شارع مقدس برای آنها دیهای تعیین نکرده است.
— برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): در جنایاتی که شارع مقدس برای آنها دیهای تعیین نکرده است، ارش ثابت میشود.
شاخه: کیفری · از قواعدِ فهرستِ فقهی: 79
نکتهٔ فقهی: تعیین ارش (حکومت) در جنایات غیر موجب نقص (قاعده ثبوت ارش در جنایات غیر مقدّر)
اما جایی که جنایت موجب نقص در آسیب دیده نمیشود، مانند موردی که جانی انگشت زاید او را قطع کند، ارش به معنای یاد شده معنا ندارد، بلکه حکومت در اینجا عبارت است از حکم قاضی به چیزی که نزاع را بر طرف سازد، خواه با امر به مصالحه بر مبلغی، یا با تعیین مبلغی بر حسب مصلحت و یا تعزیر و تادیب جانی.
— برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): در جنایاتی که موجب نقص نمیشوند، حکومت (ارش) عبارت است از حکم قاضی برای رفع نزاع، که میتواند شامل مصالحه بر مبلغی، تعیین مبلغ بر حسب مصلحت، یا تعزیر و تأدیب جانی باشد.
شاخه: کیفری
نکتهٔ فقهی: روش احتیاطی تعیین ارش (قاعده ثبوت ارش در جنایات غیر مقدّر)
برخی معاصران گفتهاند: احتیاط وجوبی در تعیین ارش، مراجعه به دو داور عادل است. حکم داوران نیز باید بر ملاحظۀ دیه شرعی و مقایسۀ آن با آنچه به عنوان ارش پس از به کار بستن نهایت توان خود، به دست آوردهاند، مبتنی باشد. علاوه بر آن، باید میان دو طرف (جانی و مجنیٌّ علیه) نسبت به مراجعه به داوران و یا حکم صادر شده از سوی آنان، مصالحه صورت گیرد.
— برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): در تعیین ارش، احتیاط وجوبی مراجعه به دو داور عادل است که حکم آنها باید بر اساس ملاحظه دیه شرعی و مقایسه با آنچه به عنوان ارش به دست آوردهاند، باشد و مصالحه میان طرفین بر مراجعه به داوران یا حکم آنها صورت گیرد.
شاخه: آیین دادرسی
نکتهٔ فقهی: مستندات قاعده ثبوت ارش (قاعده ثبوت ارش در جنایات غیر مقدّر)
بر اعتبار و حجّیت قاعده به بعضی روایات و نیز اجماع استدلال کردهاند.
— برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): اعتبار و حجیت قاعده ثبوت ارش در جنایات غیر مقدر، به روایات و اجماع مستند است.
شاخه: اصول فقه (روش استنباط)
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
