نکتهٔ فقهی: تفاوت مبارات و خلع در کراهت

مبارات از ریشه «برا» و به معنای مفارقت و جدایی است و در اصطلاح شرع عبارت است از طلاق دادن همسر در ازای دریافت مالی از او با بیزاری زن و شوهر از یکدیگر. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): مبارات طلاق دادن همسر در ازای دریافت مالی از او با بیزاری زن و شوهر از یکدیگر است. شاخه: خانواده

اگر شوهر بخواهد صیغه مبارات را بخواند باید بگوید «باراتُ زَوجَتی فلانة (اسم زوجه را بگوید) عَلَی مَهرِها فَهیَ طالِق؛ من و همسرم فلانی در بـرابـر مهر او از یکدیگر جدا شدیم؛ پس او رها است». — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): برای اجرای صیغه مبارات، شوهر باید عبارات خاصی را به زبان آورد که شامل اعلام جدایی و ذکر مالی است که در ازای آن طلاق صورت می‌گیرد و حتماً باید لفظ طلاق نیز به آن اضافه شود. شاخه: خانواده

شرایط معتبر در مبارات همان شرایط معتبر در خُلع، اعم از شرایط خالع (زوج) و مُختَلَعه (زوجه) و نیز شرایط ذکر شده در عنوان طلاق؛ اعم از شرایط طلاق دهنده و مُطلَّقه است. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): شرایط معتبر در مبارات همان شرایط معتبر در خلع، اعم از شرایط خالع (زوج) و مختلعه (زوجه) و نیز شرایط ذکر شده در عنوان طلاق است. شاخه: خانواده

در مبارات، زوج نمی‌تواند در ازای طلاق دادن زوجه بیش از‌ اندازه مهر از او مطالبه کند؛ لیکن در خُلع جایز است. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): در مبارات، زوج نمی‌تواند در ازای طلاق دادن زوجه بیش از اندازه مهر از او مطالبه کند؛ لیکن در خلع جایز است. شاخه: خانواده

در مبارات، طلاق با آوردن لفظ طلاق تحقق می‌باید؛ لیکن در خلع اختلاف است. مشهور طلاق خلع را با لفظ خلع بدون نیاز به لفظ طلاق محقق می‌داند. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): در مبارات، طلاق با آوردن لفظ طلاق تحقق می‌یابد؛ لیکن در خلع مشهور طلاق خلع را با لفظ خلع بدون نیاز به لفظ طلاق محقق می‌داند. شاخه: خانواده

با وقوع طلاق مبارات، طلاق ـ چنان‌که در آغـاز بـدان اشاره شد- باین است؛ از این‌رو، زوج نمی‌تواند در زمان عده بــه زوجه رجوع کند، مگر آنکه زوجه در زمان عده از آنچه بذل کرده برگردد. در این صورت، شوهر نیز می‌تواند قبل از پایان عده به همسرش برگردد. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): طلاق مبارات باین است و زوج نمی‌تواند در زمان عده به زوجه رجوع کند، مگر آنکه زوجه در زمان عده از آنچه بذل کرده برگردد که در این صورت شوهر نیز می‌تواند قبل از پایان عده به همسرش برگردد. شاخه: خانواده

مُبارات قسمی از طلاق باین است. مبارات از ریشه «برا» و به معنای مفارقت و جدایی است و در اصطلاح شرع عبارت است از طلاق دادن همسر در ازای دریافت مالی از او با بیزاری زن و شوهر از یکدیگر. به تصریح برخی، مبارات قسمی از طلاق خلع است. از آن در باب خلع و مبارات سخن گفته‌اند. منبع: جواهر الکلام، ج۳۳، ص۲ · جواهر الکلام، ج۳۳، ص۸۸

اگر شوهر بخواهد صیغه مبارات را بخواند باید بگوید «باراتُ زَوجَتی فلانة (اسم زوجه را بگوید) عَلَی مَهرِها فَهیَ طالِق؛ من و همسرم فلانی در بـرابـر مهر او از یکدیگر جدا شدیم؛ پس او رها است». زوج می‌تواند به جای «علی مَهرها» بگوید: علی ما بَذَلَتْ؛ در برابر آنچه همسرم بذل کرده است». چنان‌که شوهر می‌تواند با خطاب به زوجه حاضر، صیغه مبارات را این‌گونه بخواند: «باراتُکِ». اگر زوج، دیگری را وکیل کند، وکیل باید بگوید: «عَنْ قِبَلِ مُوَکِّلی باراتُ زَوجَتَهُ فلانة علی ما بذلتْ فَهی طالق». وکیل می‌تواند به جای «عَن قِبَلِ موکلی» «بگوید باراتُ زَوجَةً موکلی فلانة......» . در صیغه مبارات، پس از گفتن صیغه مبارات (بارات زَوجَتی علی مَهرِها) باید لفظ طلاق (فَهِیَ طالق یا انتِ طالق) را اضافه کند وگرنه طلاق واقع نمی‌شود. از این‌رو، مبارات با الفاظ کنایه‌ای نیز -مانند اینکه به جای «باراتُ» بگوید: «فاسختُ» یا «ابَنْتُ» و جز آن دو که در بردارنده مفهوم «باراتُ» باشد -واقع می‌شود و صحیح است، به شرط آنکه در پی آن لفظ طلاق را بیاورد؛ چنان‌که اگر به «انتِ طالق بکذا» اکتفا کند صحیح است. و مبارات واقع می‌شود. منبع: ج۴، ص۹۷ · ج۹، ص۴۵۳ - ۴۵۵

شرایط معتبر در مبارات همان شرایط معتبر در خُلع، اعم از شرایط خالع (زوج) و مُختَلَعه (زوجه) و نیز شرایط ذکر شده در عنوان طلاق؛ اعم از شرایط طلاق دهنده و مُطلَّقه است. منبع: جواهر الکلام، ج۳۳، ص۹۲

طلاق مبارات در همه شرایط و احکام همچون طلاق خلع است. تفاوت آن دو تنها در سه چیز است. １. در مبارات، بیزاری و کراهت باید از هر دو طرف (زوجین) باشد؛ در حالی‌که در خلع کراهت تنها از طرف زوجه است. ２. در مبارات، زوج نمی‌تواند در ازای طلاق دادن زوجه بیش از‌ اندازه مهر از او مطالبه کند؛ لیکن در خُلع جایز است. به قول مشهور ، در طلاق مبارات، گرفتن به مقدار مهر جایز است. از برخی قدما عدم جواز نقل شده است. بنابراین، زوج باید از زوجه کمتر از مهر بگیرد. ۳. در مبارات، طلاق با آوردن لفظ طلاق تحقق می‌باید؛ لیکن در خلع اختلاف است. منبع: ج۴، ص۸۱

با وقوع طلاق مبارات، طلاق ـ چنان‌که در آغـاز بـدان اشاره شد- باین است؛ از این‌رو، زوج نمی‌تواند در زمان عده بــه زوجه رجوع کند، مگر آنکه زوجه در زمان عده از آنچه بذل کرده برگردد. در این صورت، شوهر نیز می‌تواند قبل از پایان عده به همسرش برگردد. بنابراین، زوجه تا قبل از اتمام عده می‌تواند از آنچه بذل کرده است، برگردد. منبع: ج۹، ص۴۵۶