نکتهٔ فقهی: حرمت آغاز جنگ در ماه‌های حرام (ماه‌های‌ حرام‌)

ماه‌های حرام به ماه‌های دارای احترام ویژه گفته می‌شود. چهار ماه از ماه‌های قمری ، ماه‌های حرام‌اند؛ یک ماه؛ یعنی رجب جدای از دیگر ماه‌ها است و سه ماه؛ یعنی ذیقعده ، ذیحجه و محرم پیوسته به یکدیگراند. از احکام آن در باب‌های جهاد ، کفارات و دیات سخن گفته‌اند. منبع: شهید ثانی، تمهید القواعد، ص۳۷۸

علت نام‌گذاری این ماه‌ها به ماه‌های حرام، احترام و احکام ویژه‌ای است که برای این ماه‌ها وجود دارد و این احترام پیش از اسلام نیز در میان عرب جاهلی وجود داشته است و آنان هرگونه جنگ و نزاع را در این ماه‌ها ترک می‌کردند. ماه‌های حرام در اسلام نیز محترم شمرده شده است. منبع: ابن منظور، لسان العرب، واژه «حرم»

احکام ماه‌های حرام در باب‌هایی از فقه بیان شده است. ۲. ۱ - جهاد آغاز به جنگ با کافرانی کــه اعتقاد به حرمت ماه‌های حرام دارند، مانند مشرکان عرب، در ماه‌های حرام، حرام است، مگر آنکه آنان آغازگر جنگ در این ماه‌ها باشند. در این صورت جنگیدن با آنان جایز می‌باشد؛ اما کفاری که اعتقاد به حرمت ماه‌های حرام ندارند، جنگیدن با ایشان در این ماه‌ها اشکالی ندارد. ۲. ۲ - کفارات به قول برخی قدما، کسی که در ماه حرام مرتکب قتل شده است باید دو ماه از ماه‌های حرام را روزه بگیرد؛ هرچند روز عید و ایام تشریق در اثنای آن قرار گیرد؛ چه اینکه در این مورد خاص، روزه عید و ایام تشریق حرام نخواهد بود؛ لیکن مشهور ، روزه این ایام را مطلقا حرام دانسته‌اند. ۲. ۳ - دیات چنانچه کسی در ماه حرام ، مرتکب قتل شود، افزون بر دیه کامل، یک سوم دیه نیز بر عهده‌اش ثابت می‌شود. منبع: جواهر الکلام، ج۲۱، ص۳۲- ۳۴ · شیخ طوسی، النهایة، ص۲۹۳ · شیخ صدوق، المقنع، ص۵۱۵ · ج۱۰، ص۱۱۸ · جواهر الکلام، ج۴۳، ص۲۶

اما کفاری که اعتقاد به حرمت ماه‌های حرام ندارند، جنگیدن با ایشان در این ماه‌ها اشکالی ندارد. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): جنگیدن با کفاری که اعتقادی به حرمت ماه‌های حرام ندارند، در این ماه‌ها اشکالی ندارد. شاخه: کیفری

به قول برخی قدما، کسی که در ماه حرام مرتکب قتل شده است باید دو ماه از ماه‌های حرام را روزه بگیرد؛ هرچند روز عید و ایام تشریق در اثنای آن قرار گیرد؛ چه اینکه در این مورد خاص، روزه عید و ایام تشریق حرام نخواهد بود؛ — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): برخی از قدما معتقدند که اگر کسی در ماه حرام مرتکب قتل شود، باید دو ماه از ماه‌های حرام را روزه بگیرد، حتی اگر روز عید و ایام تشریق در این مدت قرار گیرند و در این مورد خاص، روزه این ایام حرام نخواهد بود. شاخه: کیفری