نکتهٔ فقهی: حرمت ازدواج با ربیبه

فرزند دختری را که زوجه از ازدواج قبلی داشته که بعد از ازدواج مجدد نسبت به همسرش محرم هست، ربیبه می گویند.

ربیبه به دختر زوجه از شوهر دیگر اطلاق مى‌شود؛ اعم از دختر نسبی یا رضاعی ؛ بدون واسطه یا با واسطه، مانند دختر دختر یا دختر پسر زن؛ قبل از ازدواج زن با شوهر فعلى، به دنیا آمده باشد یا بعد از آن. منبع: تذکرة الفقهاء، ج۲، ص۶۳۰

۴. ۱ - حرمت ازدواج با ربیبه از زنهایى که ازدواج با آنها حرام مى ‌باشد ربیبه است، به شرط آنکه مرد با مادرش از قُبُل یا دُبُر نزدیکى کرده باشد؛ خواه به عقد ازدواج دائم یا موقّت، در زن آزاد و کنیز ، یا به ملک و یا به تحلیل در کنیز و خواه ولادت دختر قبل از ازدواج باشد یا پس از آن. پس اگر زنی را عقد نماید و به او دخول نماید، سپس او را طلاق دهد و بعداً ازدواج نماید و از شوهر دوم دختری متولد شود، این دختر بر شوهر اول حرام است.» ۴. ۲ - جواز ازدواج با ربیبه و اما اگر دخول به او (مادر دختر) ننموده باشد دختر آن زن عیناً بر او حرام نمی‌شود ولی جمعاً بر او حرام است؛ یعنی آن دختر مادامی‌که مادرش در حباله مرد است بر مرد حرام می‌باشد، پس اگر زن با موت یا طلاق یا غیر این‌ها از زوجیت خارج شود ازدواج آن مرد با آن دختر جایز است. به دیگر بیان اگر آمیزش صورت نگرفته باشد، تا زمانى که مرد، مادر را به عنوان همسر خوددارد، نمى ‌تواند با دختر او ازدواج کند؛ امّا اگر طلاق دهد یا زن فوت کند، مى‌تواند با دختر او ازدواج نماید. ۴. ۳ - عدم بطلان نکاح در فرض ربیبه شدن زوجه اگر «زن تو با شیر تو برادرش را شیر ‌دهد؛ پس (برادرزن تو) فرزند تو می‌شود و زن تو خواهر او می‌باشد، پس آیا بر تو حرام می‌شود از جهت اینکه خواهر فرزند تو، یا دختر تو است یا ربیبه تو، و این دو بر تو حرام می‌باشند و زوجه تو به منزله آن‌ها است، یا نه؟ پس کسی که عموم منزلت را قبول دارد می‌گوید بلی حرام است و کسی که آن را قبول ندارد می‌گوید حرام نیست. توضیح این‌که «اگر به سبب رضاع، یکی از عناوین هفت‌گانه (مادر و دختر و خواهر و عمه‌ و خاله‌ و دختر برادر و دختر خواهر) حاصل نشود، لیکن عنوان خاصی پیدا شود که اگر با ولادت پیدا می‌شد ملازم و متحد با یکی از عناوین هفت‌گانه می‌شد مانند اینکه زنی فرزند دخترش را شیر دهد، پس مادر فرزند دخترش می‌شود و مادر فرزند دختر از آن هفت تا نمی‌باشد لیکن اگر مادر بودن فرزند دختر با ولادت بود، دختر او می‌شد و دختر از محرّمات هفت‌گانه است، پس آیا مثل این رضاع هم محرّم است پس مرضعه فرزند دختر مانند دختر م. ب. یا نه؟ حق دومی است. و بعضی گفته‌اند که اولی است. و این همان است که در زبان‌ها به عموم منزلت مشهور شده که بعضی از اجلّه‌ آن را پذیرفته‌اند.» و از جمله مصادیق آن مساله‌ای است که گذشت. منبع: جواهر الکلام، ج۲۹، ص۳۴۹ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۲۹۸، کتاب النکاح، القول فی المصاهرة، مسالة۳، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۲۹۸، کتاب النکاح، القول فی المصاهرة، مسالة۴، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش · جواهر الکلام، ج۲۹، ص۳۵۰ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۲۹۳، کتاب النکاح، القول فی الرضاع، تنبیه، مسالة۴، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش

و اما اگر دخول به او (مادر دختر) ننموده باشد دختر آن زن عیناً بر او حرام نمی‌شود ولی جمعاً بر او حرام است؛ یعنی آن دختر مادامی‌که مادرش در حباله مرد است بر مرد حرام می‌باشد، پس اگر زن با موت یا طلاق یا غیر این‌ها از زوجیت خارج شود ازدواج آن مرد با آن دختر جایز است. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): اگر مرد با مادر ربیبه نزدیکی نکرده باشد، ازدواج با ربیبه تا زمانی که مادرش همسر مرد است، حرام است؛ اما پس از جدایی (طلاق یا فوت) مادر، ازدواج با ربیبه جایز می‌شود. شاخه: خانواده

اگر «زن تو با شیر تو برادرش را شیر ‌دهد؛ پس (برادرزن تو) فرزند تو می‌شود و زن تو خواهر او می‌باشد، پس آیا بر تو حرام می‌شود از جهت اینکه خواهر فرزند تو، یا دختر تو است یا ربیبه تو، و این دو بر تو حرام می‌باشند و زوجه تو به منزله آن‌ها است، یا نه؟ پس کسی که عموم منزلت را قبول دارد می‌گوید بلی حرام است و کسی که آن را قبول ندارد می‌گوید حرام نیست. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): اگر به واسطه رضاع، زوجه به صورت غیرمستقیم (مثلاً با شیر دادن به برادر همسرش) در وضعیت ربیبه قرار گیرد، نکاح با او باطل نمی‌شود، مگر اینکه عنوان محرمیت هفت‌گانه (مادر، دختر، خواهر، عمه، خاله، دختر برادر، دختر خواهر) به صورت مستقیم حاصل شود. شاخه: خانواده

از زنهایى که ازدواج با آنها حرام مى ‌باشد ربیبه است، به شرط آنکه مرد با مادرش از قُبُل یا دُبُر نزدیکى کرده باشد؛ خواه به عقد ازدواج دائم یا موقّت، در زن آزاد و کنیز ، یا به ملک و یا به تحلیل در کنیز و خواه ولادت دختر قبل از ازدواج باشد یا پس از آن. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): ازدواج با ربیبه (دختر همسر از شوهر دیگر) حرام است، به شرط آنکه مرد با مادر ربیبه نزدیکی کرده باشد، چه به عقد دائم یا موقت، در زن آزاد یا کنیز، یا به ملک و یا به تحلیل در کنیز، و خواه ولادت دختر قبل از ازدواج باشد یا پس از آن. شاخه: خانواده

و اما اگر دخول به او (مادر دختر) ننموده باشد دختر آن زن عیناً بر او حرام نمی‌شود ولی جمعاً بر او حرام است؛ یعنی آن دختر مادامی‌که مادرش در حباله مرد است بر مرد حرام می‌باشد، پس اگر زن با موت یا طلاق یا غیر این‌ها از زوجیت خارج شود ازدواج آن مرد با آن دختر جایز است. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): اگر مرد با مادر ربیبه نزدیکی نکرده باشد، ازدواج با ربیبه عیناً حرام نیست، اما تا زمانی که مادر در عقد مرد است، ازدواج با ربیبه حرام است. پس از خروج مادر از زوجیت (با طلاق، فوت یا غیره)، ازدواج با ربیبه جایز می‌شود. شاخه: خانواده

اگر «زن تو با شیر تو برادرش را شیر ‌دهد؛ پس (برادرزن تو) فرزند تو می‌شود و زن تو خواهر او می‌باشد، پس آیا بر تو حرام می‌شود از جهت اینکه خواهر فرزند تو، یا دختر تو است یا ربیبه تو، و این دو بر تو حرام می‌باشند و زوجه تو به منزله آن‌ها است، یا نه؟ پس کسی که عموم منزلت را قبول دارد می‌گوید بلی حرام است و کسی که آن را قبول ندارد می‌گوید حرام نیست. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): اگر به سبب رضاع، زوجه به منزله ربیبه مرد شود (مانند اینکه زن، فرزند برادر خود را شیر دهد و آن برادر، فرزند مرد باشد)، نکاح با زوجه باطل نمی‌شود، مگر اینکه عموم منزلت (که رضاع را در حکم ولادت می‌داند) پذیرفته شود. شاخه: خانواده