نکتهٔ فقهی: سیره عقلا

سیره عقلا، به معنای روش و شیوه مستمر عملی همه عقلای عالم بر انجام یا ترک عملی است. منبع: محمد تقی، ص (۱۹۸-۱۹۷)

عقلای عالم، با این که در زمان‌ها و مکان‌های مختلف زندگی می‌کنند و دارای دین ، مذهب و فرهنگ متفاوت می‌باشند، در مواردی بدون توافق قبلی، عملی یکسان را به طور مستمر انجام می‌دهند؛ چنان که مریض به طبیب و جاهل به عالم رجوع می‌کند. برخی سیره عقلایی را فراگیرتر از سلوک و رفتار خارجی دانسته و آن را شامل مرتکزات عقلایی نیز می‌دانند، هر چند بر طبق آن مرتکزات، در خارج هیچ گونه عملی صورت نگیرد. منبع: محمد باقر، ج۴، ص۲۳۴

سیره عقلایی انواعی دارد: ۱. گاهی سیره عقلایی موضوع حکم شرعی را تبیین می‌نماید؛ ۲. گاهی سیره عقلایی ظهور الفاظ را منقح نموده و در کشف مراد متکلم ، چه شارع و چه غیر آن، دخالت می‌نماید؛ ۳. گاهی سیره عقلایی سبب استنباط حکم شرعی می‌گردد، و آن در جایی است که در مسئله، نصی وجود نداشته باشد. منبع: مهدی، ص۳۰

برای مثال، همه آنها ظواهر کلام را حجت دانسته و به آن تمسک می‌نمایند — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): عقلای عالم، ظواهر کلام را حجت دانسته و به آن تمسک می‌نمایند. شاخه: اصول فقه (روش استنباط)

و یا همه عقلا در چیزهایی که علم و تخصصی درباره آنها ندارند به خبره رجوع می‌کنند؛ چنان که مریض به طبیب و جاهل به عالم رجوع می‌کند. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): عقلای عالم در چیزهایی که علم و تخصصی درباره آنها ندارند به خبره رجوع می‌کنند. شاخه: اصول فقه (روش استنباط)

گاهی سیره عقلایی موضوع حکم شرعی را تبیین می‌نماید؛ — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): گاهی سیره عقلایی موضوع حکم شرعی را تبیین می‌نماید. شاخه: اصول فقه (روش استنباط)

گاهی سیره عقلایی ظهور الفاظ را منقح نموده و در کشف مراد متکلم ، چه شارع و چه غیر آن، دخالت می‌نماید؛ — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): گاهی سیره عقلایی ظهور الفاظ را منقح نموده و در کشف مراد متکلم، چه شارع و چه غیر آن، دخالت می‌نماید. شاخه: اصول فقه (روش استنباط)

گاهی سیره عقلایی سبب استنباط حکم شرعی می‌گردد، و آن در جایی است که در مسئله، نصی وجود نداشته باشد. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): گاهی سیره عقلایی سبب استنباط حکم شرعی می‌گردد، و آن در جایی است که در مسئله، نصی وجود نداشته باشد. شاخه: اصول فقه (روش استنباط)

گاهی سیره عقلایی موضوع حکم شرعی را تبیین می‌نماید؛ — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): گاهی سیره عقلایی موضوع حکم شرعی را تبیین می‌نماید. شاخه: اصول فقه (روش استنباط)

گاهی سیره عقلایی ظهور الفاظ را منقح نموده و در کشف مراد متکلم، چه شارع و چه غیر آن، دخالت می‌نماید؛ — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): گاهی سیره عقلایی ظهور الفاظ را منقح نموده و در کشف مراد متکلم، چه شارع و چه غیر آن، دخالت می‌نماید. شاخه: اصول فقه (روش استنباط)

گاهی سیره عقلایی سبب استنباط حکم شرعی می‌گردد، و آن در جایی است که در مسئله، نصی وجود نداشته باشد. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): گاهی سیره عقلایی سبب استنباط حکم شرعی می‌گردد، و آن در جایی است که در مسئله، نصی وجود نداشته باشد. شاخه: اصول فقه (روش استنباط)