نکتهٔ فقهی: شرایط قصاص عضو سالم در برابر عضو فلج

دیگر کاربردها: فلج (ابهام‌زادیی) . فلج عارضه توقف اعمال حرکتی در اعضای بدن به دلیل بیماری عصبی یا عضلانی م. ب..

از آن به مناسبت در باب صلات ، طهارت ، نکاح ، قصاص و دیات نام برده‌اند.

به قول مشهور، کسی که بر اثر عارضه فلج در اعضای بدن، قادر بر انجام دادن بعض ارکان و واجبات نماز همانند دوران سلامت نیست، امامت او برای افراد سالم صحیح نمی‌باشد مگر آنکه توانایی به جا آوردن ارکان و واجبات را داشته باشد که در این صورت بنابر قول مشهور، امامتش کراهت دارد. لیکن امامت چنین فردی برای امثال خودش مطلقا جایز است. منبع: جواهر الکلام، ج۱۳، ص۳۲۷ - ۳۲۸ · الحدائق الناضرة، ج۱۱، ص۲۲۹ · مدارک العروة، ج۱۷، ص۲۰۵

در باب نکاح در بحث از عیوبی که موجب حق فسخ نکاح برای زن و مرد است از عیوب مشترک و عیوب مختص زن یا مرد سخن به میان آمده است. در کتاب تحریرالوسیله ازجمله‌ عیوب اختصاصی زن که وجود آن در او سبب حق فسخ برای مرد می‌شود عرج بیّن بیان شده است یعنی « فلج و لنگی آشکار»، اگرچه به حدّ زمین‌گیری و مزمن بودن نرسیده باشد بنا بر اظهر. به شرط آن‌که قبل از عقد وجود داشته‌ باشد و اما اگر که بعد از عقد پیدا شود اعتبار ندارد و موجب حق فسخ عقد نکاح برای مرد نمی‌شود، چه قبل از وطی باشد یا بعد از آن. و از آنجاکه خیار فسخ در هر یک از مرد و زن، فوری است، پس اگر مرد وقتی فهمید که همسرش قبل از عقد فلجی آشکار داشته است فوراً مبادرت به فسخ عقد نکند عقد لازم می‌شود. البته ظاهر آن است که جهل به خیار فسخ، بلکه جهل به فوریت آن، عذر است، پس در صورت جهل به یکی از آن‌ها، درصورتی‌که مبادرت به فسخ نکند ساقط نمی‌شود. منبع: موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۳۱۵، کتاب النکاح، القول فی العیوب الموجبة لخیار الفسخ و التدلیس · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۳۱۵، کتاب النکاح، القول فی العیوب الموجبة لخیار الفسخ و التدلیس، مسالة ۱ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۳۱۵، کتاب النکاح، القول فی العیوب الموجبة لخیار الفسخ و التدلیس، مسالة ۴

در کتاب قصاص که از قصاص نفس و قصاص اعضاء و شرایط آن بحث می‌شود. موضوع قصاص عضو سالم در قبال عضو فلج ؛ و قصاص عضو فلج در قبال عضو سالم مورد برسی قرار گرفته است. و ظاهر آن است که بینی سالم به بینی خشکیده که مانند فلج‌ است، قصاص نمی‌شود. و اگر گوش خشک‌شده فلج‌ را قطع کند، در قصاص اشکال است، بلکه ثبوت ثلث دیه بعید نیست. و ذکر سالم به ذکر شخص عنّین و کسی که در ذکرش فلجی هست قطع نمی‌شود. و ذکر عنّین به سالم و فلج‌ شده به سالم، قطع می‌شود. و همچنین قصاص در قطع حشفه ثابت است؛ پس حشفه به حشفه قطع می‌شود. منبع: موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۵۷۷، کتاب القصاص، القسم الثانی:فی قصاص ما دون النفس، مسالة ۵ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۵۸۳، کتاب القصاص، القسم الثانی:فی قصاص ما دون النفس، مسالة ۲۸ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۵۸۲، کتاب القصاص، القسم الثانی:فی قصاص ما دون النفس، مسالة ۲۰ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۵۸۵، کتاب القصاص، القسم الثانی:فی قصاص ما دون النفس، مسالة ۳۸

در کتاب دیات که دیه نفس و دیه اعضاء بیان می‌شود، در باره دیه فلج کردن اعضاء مختلف بدن انسان سخن به میان آمده است. مثل: «در فلج‌ کردن بینی دو ثلث دیه سالم آن است. و اگر بینی فلج را قطع نماید ثلث دیه بر او است» منبع: موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۶۱۲، کتاب الدیات، دیات الاعضاء، الثالث الانف، مسالة ۳

در کتاب تحریرالوسیله ازجمله‌ عیوب اختصاصی زن که وجود آن در او سبب حق فسخ برای مرد می‌شود عرج بیّن بیان شده است یعنی « فلج و لنگی آشکار»، اگرچه به حدّ زمین‌گیری و مزمن بودن نرسیده باشد بنا بر اظهر. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): وجود عرج بیّن (فلج و لنگی آشکار) در زن، حتی اگر به حد زمین‌گیری نرسیده باشد، از جمله عیوب اختصاصی زن است که موجب حق فسخ نکاح برای مرد می‌شود، به شرط آنکه این عیب قبل از عقد وجود داشته باشد. شاخه: خانواده

و از آنجاکه خیار فسخ در هر یک از مرد و زن، فوری است، پس اگر مرد وقتی فهمید که همسرش قبل از عقد فلجی آشکار داشته است فوراً مبادرت به فسخ عقد نکند عقد لازم می‌شود. البته ظاهر آن است که جهل به خیار فسخ، بلکه جهل به فوریت آن، عذر است، پس در صورت جهل به یکی از آن‌ها، درصورتی‌که مبادرت به فسخ نکند ساقط نمی‌شود. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): حق فسخ نکاح برای هر یک از زن و مرد، فوری است و اگر صاحب حق پس از اطلاع از عیب، فوراً اقدام به فسخ نکند، عقد لازم می‌شود. جهل به حق فسخ یا فوریت آن، عذر محسوب می‌شود و در این صورت حق ساقط نمی‌گردد. شاخه: خانواده

در کتاب دیات که دیه نفس و دیه اعضاء بیان می‌شود، در باره دیه فلج کردن اعضاء مختلف بدن انسان سخن به میان آمده است. مثل: «در فلج‌ کردن بینی دو ثلث دیه سالم آن است. و اگر بینی فلج را قطع نماید ثلث دیه بر او است» — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): برای فلج کردن اعضای بدن، دیه تعیین می‌شود که میزان آن متفاوت است. به عنوان مثال، دیه فلج کردن بینی دو ثلث دیه بینی سالم است و اگر بینی فلج قطع شود، ثلث دیه بر عهده جانی است. شاخه: کیفری