نکتهٔ فقهی: شروط متعاقدین در بیع (کتاب البیع)

درس فلسفه ایشان قبل از سال ۱۳۴۸ هجرى قمرى شروع شده بود( یعنى قبل از ۲۸ سالگى). به دنبال مبارزات آن حضرت، حکومت ظالم در ۱۵ خرداد سال ۱۳۴۲ هجرى شمسى آن حضرت را به زندان انداخت و منجر به قیام پانزده خرداد و شهادت هزاران نفر شد و منجر به تبعید ایشان به ترکیه و از آنجا به عراق شد. پیکر مطهرش در تشییع جنازه‌اى چند میلیونى و بى‌سابقه توسط مردم ایران تشییع شد و در بهشت زهراى تهران، در کنار شهداى انقلاب و جنگ تحمیلى به خاک سپرده شد و هم اکنون حرم مطهرش زیارتگاه عاشقان اهل بیت رسول خدا صلى الله علیهم است.

تعاریف برخى از فقها از بیع و دیدگاه‌هاى نگارنده درباره آنها از دیگر مباحث مى‌باشد. ۳. ۲ - جلد دوم در ادامه نگارنده به بحث درباره شروط متعاقدین پرداخته و عقل، بلوغ، قصد معامله به صورت جدى، اختیار و قابلیت تسلیم مبیع هنگام عقد بیع از جمله این شروط خوانده شده است. پس از آن به بیع فضولی و فروعات آن مى پردازد و بر دو مبناى کاشفیت و دلیلیت صحت بیع فضولى را بحثمى‌نماید و شروط کسى که اجازه چنین بیعى را مى‌دهد( مجیز) و کسى که چنین بیعى انجام مى‌دهد( مجاز) و شروط اجازه بیع فضولى به طور مفصل بیان مى‌کند. در همین مبحث نگارنده به تناسب مباحث اجتماعى به بحث درباره ولایت فقیه ، ضرورت تشکیل حکومت، شرایط حاکم یا ولى فقیه ، اختیارات و نحوه نصب او پرداخته و ادله مربوط به ولایت فقیه را مورد شرح و بررسى مفصل قرار مى‌دهد. ۳. ۳ - جلد سوم در جلّد سوم نگارنده به بحث درباره شرائط عوضین مى‌پردازد و اعتبار مالکیت و مالیت در عوضین، احکام بیع مباحات، احکام بیع اراضی مفتوحه عنوه و احکام انواع زمین‌ها( اراضى) را در ذیل این شرط از شرایط عوضین به صورت مبسوط بیان مى‌کند. در ادامه‌ى مباحث شرایط عوضین نگارنده ملک طلق بودن عوضین را مورد اشاره قرار مى‌دهد و عدم جواز بیع وقف که در آن این شرط لحاظ نشده است را بررسى کرده و احکام مربوط به وقف و بیع آن و استثنائاتش را مورد بحث قرار مى‌دهد. آنگاه به بیع رهن و عدم جواز بیع آن بدون اجازه راهن مى‌پردازد و احکام بیع رهن را بررسى مى‌کند. از شروط عوضین اعتبار قدرت بر تسلیم در عوضین مطرح شده و حکم بیع عبد فرارى که از مصادیق عدم تسلیم عوضین است بیان مى‌شود. اعتبار علم به مقدار ثمن و مثمن یکى دیگر از شروط عوضین است که نگارنده به جزئیات آن اشاره مى‌نماید. اختلاف بین بایع و مشترى و فروعات فقهى آن پایان بخش جلد سوم این مجموعه است. ۳. ۴ - جلد چهارم در جلد چهارم احکام مربوط به خیار و اقسام آن اعم از خیار مجلس ، خیار حیوان ، خیار شرط ، خیار غبن ، خیار تأخیر و خیار رؤیت و مسقطات هر کدام از این خیارات به صورت مبسوط بیان شده و حکم بیع خیار نیز مورد بررسى فقهى قرار مى‌گیرد. ۳. ۵ - جلد پنجم در جلد پنجم ادامه مباحث مربوط به خیارات و احکام خیار عیب بیان مى‌شود و امورى که باعث از بین رفتن حق خیار مى‌گردد و موجب سقوط ارش ( مابه‌التفاوت قیمت یا خسارت) و یا رد کالاى معیوب و داراى حق خیار مى‌گردد مورد بحث و بررسى قرار مى‌گیرد. منبع: ج۱، ص ۴ · ج۱، ص ۲۱ · ج۱، ص ۳۹ · ج۲، ص ۳ · ج۲، ص۹۶ · ج۲، ص ۴۵۹ · ج۳، ص ۳ · ج۳، ص ۸ · ج۳، ص ۱۰ · ج۳، ص ۷۸ · ج۳، ص ۲۰۱ · ج۳، ص ۳۲۲ · ج۴، ص ۳ · ج۴، ص ۴۱ · ج۴، ص ۱۷۵ · ج۴، ص ۲۰۷ · ج۴، ص ۲۶۵ · ج۴، ص ۳۸۷ · ج۴، ص ۴۲۲ · ج۴، ص ۲۲۲ · ج۵، ص ۳ · ج۵، ص ۱۱۷ · ج۵، ص ۱۲۵ · ج۵، ص ۱۴۳ · ج۵، ص ۲۴۳ · ج۵، ص ۲۵۴ · ج۵، ص ۳۳۱ · ج۵، ص ۳۶۳ · ج۵، ص ۳۷۱ · ج۵، ص ۶۳۸

در جلد اول به بحث درباره ماهیت بیع و اقسام آن پرداخته شده و کلام شیخ انصارى و مرحوم نائینی درباره مراد از بیع و عقد بیع مورد نقد و ارزیابى قرار گرفته است. سپس به ماهیت حقوق و اقسام آن پرداخته شده و دیدگاه‌هاى شیخ انصاری و آیت‌الله نائینى در این باره مورد ارزیابى قرار گرفته است. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): بیع و اقسام آن، و همچنین ماهیت حقوق و اقسام آن، از مباحث اصلی در فقه و حقوق هستند که مورد نقد و ارزیابی قرار می‌گیرند. شاخه: مدنی

پس از آن به بیع فضولی و فروعات آن مى پردازد و بر دو مبناى کاشفیت و دلیلیت صحت بیع فضولى را بحثمى‌نماید و شروط کسى که اجازه چنین بیعى را مى‌دهد( مجیز) و کسى که چنین بیعى انجام مى‌دهد( مجاز) و شروط اجازه بیع فضولى به طور مفصل بیان مى‌کند. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): صحت بیع فضولی بر دو مبنای کاشفیت و دلیلیت بحث می‌شود و شروط مجیز (اجازه‌دهنده) و مجاز (انجام‌دهنده بیع) و شروط اجازه بیع فضولی به تفصیل بیان می‌گردد. شاخه: مدنی

در همین مبحث نگارنده به تناسب مباحث اجتماعى به بحث درباره ولایت فقیه، ضرورت تشکیل حکومت، شرایط حاکم یا ولى فقیه، اختیارات و نحوه نصب او پرداخته و ادله مربوط به ولایت فقیه را مورد شرح و بررسى مفصل قرار مى‌دهد. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): ولایت فقیه، ضرورت تشکیل حکومت، شرایط حاکم یا ولی فقیه، اختیارات و نحوه نصب او از مباحث مهم اجتماعی و حکومتی هستند که ادله مربوط به آن مورد شرح و بررسی قرار می‌گیرد. شاخه: اساسی

در جلّد سوم نگارنده به بحث درباره شرائط عوضین مى‌پردازد و اعتبار مالکیت و مالیت در عوضین، احکام بیع مباحات، احکام بیع اراضی مفتوحه عنوه و احکام انواع زمین‌ها( اراضى) را در ذیل این شرط از شرایط عوضین به صورت مبسوط بیان مى‌کند. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): اعتبار مالکیت و مالیت در عوضین، احکام بیع مباحات، احکام بیع اراضی مفتوحه عنوه و انواع زمین‌ها، و ملک طلق بودن عوضین از جمله شرایط عوضین در بیع هستند. شاخه: مدنی

در ادامه‌ى مباحث شرایط عوضین نگارنده ملک طلق بودن عوضین را مورد اشاره قرار مى‌دهد و عدم جواز بیع وقف که در آن این شرط لحاظ نشده است را بررسى کرده و احکام مربوط به وقف و بیع آن و استثنائاتش را مورد بحث قرار مى‌دهد. آنگاه به بیع رهن و عدم جواز بیع آن بدون اجازه راهن مى‌پردازد و احکام — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): عدم جواز بیع وقف که شرط ملک طلق بودن در آن لحاظ نشده است، و عدم جواز بیع رهن بدون اجازه راهن، از احکام مربوط به شرایط عوضین هستند. شاخه: مدنی