نکتهٔ فقهی: عدم بطلان تتابع با افطار معذورانه

از شرایط صحّت دو ماه روزه کفّاره که جهت ارتکاب برخی اعمال ـ همچون افطار عمدی روزه ماه رمضان، ظهار و قتل خطا بر مکلف واجب می‌شود، تتابع است؛ بدین معنا که لازم است یک ماه کامل و یک روز از ماه دوم را پیاپی روزه بگیرد و هیچ روزی را بین آنها بدون عذر شرعی مانند بیماری، حیض، نفاس و سفر اضطراری افطار نکند. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): برای صحت دو ماه روزه کفاره (مانند کفاره افطار عمدی روزه ماه رمضان، ظهار و قتل خطا)، لازم است یک ماه کامل و یک روز از ماه دوم به صورت پیاپی روزه گرفته شود و هیچ روزی بین آنها بدون عذر شرعی افطار نگردد. شاخه: کیفری

اگر بدون عذر افطار کند باید تمام روزه‌ها را از ابتدا بگیرد. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): اگر در موارد وجوب تتابع، بدون عذر افطار شود، باید تمام روزه‌ها از ابتدا گرفته شوند. شاخه: کیفری

پیاپی انجام دادن عمل راتَتابُع میگویند که از تتابع در افعال وضو ، غسل و نماز غالباً به موالات تعبیر می‌شود؛ لیکن تفاوت آن دو در این است که موالات، تتابع در اجزای یک عمل است ولی تتابع اعم از آن است و شامل تتابع در اعمال متعدّد و مستقل از هم نیز می‌شود. جایگاه فقهی عنوان یادشده عمدتاً باب صوم و کفارات است.

از شرایط صحّت دو ماه روزه کفّاره که جهت ارتکاب برخی اعمال ـ همچون افطار عمدی روزه ماه رمضان، ظهار و قتل خطا بر مکلف واجب می‌شود، تتابع است؛ بدین معنا که لازم است یک ماه کامل و یک روز از ماه دوم را پیاپی روزه بگیرد و هیچ روزی را بین آنها بدون عذر شرعی مانند بیماری، حیض ، نفاس و سفر اضطراری افطار نکند. در اینکه تتابع در همه روزه‌های کفاره ـ مانند سه روز روزه در صورت عجز از انجام دادن خصال کفّاره یمین و هیجده روز روزه در صورت عجز از پرداخت کفّاره شکار شترمرغ در حال احرام ـ شرط است یا تنها در فرض یادشده (دو ماه روزه)، اختلاف م. ب.. مشهور، قول اوّل است. در موارد اشتراط تتابع چنانچه به سبب عذری مانند بیماری و حیض افطار کند، تتابع به هم نمی‌خورد و بعد از رفع عذر، روزه را ادامه می‌دهد. اگر بدون عذر افطار کند باید تمام روزه‌ها را از ابتدا بگیرد. در اینکه در موارد وجوب تتابع، افطار عمدی و بر هم زدن تتابع، گناه به شمار می‌رود یا نه، اختلاف است. اکثر قائل به قول دوم‌اند. منبع: جواهر الکلام، ج۱۷، ص۷۱-۷۹ · مستمسک العروة، ج۸، ص۵۱۸-۵۲۲ · جواهر الکلام، ج۱۷، ص۷۱ · جواهر الکلام، ج۱۷، ص۷۷ · جواهر الکلام، ج۳۳، ص۲۵۶

در موارد زیر تتابع شرط نیست: ۱. در مقدار افزون بر یک ماه و یک روز از دو ماه روزه کفّاره. ۲. کسی که نذر کرده یک ماه پیاپی روزه بگیرد در صورتی که پانزده روز آن را گرفته و سپس افطار کرده است بنابر قول مشهور بلکه ادّعای اجماع شده روزه‌های گذشته‌اش صحیح است و تنها روزه‌های باقی مانده بر او واجب خواهد بود. ۳. بر حاجیِ ناتوان از قربانی ، واجب است بدل آن، سه روز پیاپی روزه بگیرد. در صورتی که آغاز این سه روز، روز ترویه (هشتم ذیحجّه) باشد، افطار روز سوم ـ روز عید قربان ـ خللی به تتابع وارد نمی‌سازد و یک روز باقی مانده را بعد از ایام تشریق روزه می‌گیرد. منبع: جواهر الکلام، ج۱۷، ص۷۹ · جواهر الکلام، ج۱۷، ص۸۲ · جواهر الکلام، ج۱۷، ص۸۳