نکتهٔ فقهی: عدم جواز قذف متظاهر به فسق مگر در موارد خاص

از احکام عنوان یاد شده در باب‌های مختلف، نظیر صلات ، تجارت ، نکاح ، شهادات و حدود و تعزیرات سخن گفته‌اند.

فسق، مقابل عدالت عبارت است از خارج شدن از طاعت به سبب گناه کردن و ترک دستورهای خدای تعالی. بیشترین موارد کاربرد فسق نسبت به کسانی است که بر حسب اعتقاد، مسلمان و مؤمن‌اند؛ لیکن در مقام عمل کوتاهی می‌کنند و مرتکب حرام یا ترک واجب می‌شوند. عنوان فسق بر منافقان و مشرکان نیز که بر حسب اعتقاد گمراه‌اند، اطلاق شده است. منبع: افریقی، ج۱۰، ص۳۰۸، واژه «فسق

واژه فسق همراه مشتقات آن در قرآن کریم بسیار به کار رفته و به مصادیق آن و آثار و نتایجی که بر آن مترتب می‌گردد، اشاره شده است. منبع: بقره/سوره۲، آیه۲۶

ارتکاب گناهان بزرگ و اصرار بر گناهان کوچک موجب فسق و خروج فرد از عدالت است. منبع: میرزا ابوالقاسم، ج۱، ص۲۶۴

ارتکاب اسباب فسق از روی عمد و آگاهی حرام و در برخی اسباب آن موجب ثبوت حد ، تعزیر و قصاص است.

۶. ۱ - خروج از اهلیّت مناصبی که جواز تصدی آن مشروط به عدالت است، مانند امامت جماعت و جمعه، قضاوت و مرجعیت ، فاسق اهلیّت تصدی آن مناصب را ندارد. ۶. ۲ - جواز غیبت کردن از فاسق کسی که تظاهر به فسق می‌کند و آشکارا مرتکب گناه می‌شود، از منظر شرع مقدس از حرمت و احترام وی کاسته می‌شود و رعایت برخی حرمت‌ها درباره او واجب نیست؛ از این رو، غیبت وی جایز شمرده شده است. ۶. ۳ - پذیرفته نشدن شهادت وی شهادت فاسق نزد قاضی پذیرفته نیست و هیچ اثری بر آن مترتب نمی‌شود. ۶. ۴ - ثبوت حد در شهادت بر زنا اگر بعض یا همه گواهانِ گواهی دهنده بر زنا فاسق باشند، بر همه آنان حدّ قذف جاری می‌شود. ۶. ۵ - ثبوت ضمان در بیت المال چنانچه حاکم پس از صدور و اجرای حکم ، به فسق شهود یا کسانی که به عدالت شهود، شهادت داده‌اند، علم پیدا کند، باید خسارتی را که از ناحیه اجرای حکم متوجه م. ع. شده است، از بیت المال بپردازد. منبع: مرتضی، ج۱، ص۳۴۳ · محمد حسن، ج۴۱، ص۲۵ · محمد حسن، ج۴۱، ص۳۰۶ · محمد حسن، ج۴۱، ص۴۷۲ · محمد حسن، ج۴۱، ص۲۴۱

به قول برخی، زن دادن به فاسق، بویژه شراب خوار، مکروه است. برخی کراهت آن را نسبت به همه انواع فسق نپذیرفته و گفته‌اند:کراهت نسبت به بعضی انواع آن همچون شرب خمر و زنا که توأم با ننگ و عار بویژه نسبت به برخی مردان و زنان است ثابت م. ب.. ۷. ۱ - حکم هجو کردن مؤمن هجو کردن مؤمن حرام است؛ هرچند فاسق باشد و تظاهر به فسق کند. چنان که قذف متظاهر به فسق نیز جایز نیست و موجب ثبوت حدّ بر قذف کننده است، مگر آن‌که منشأ فسق او ارتکاب زنا یا لواط باشد. ۷. ۲ - حکم رفاقت با فاسق رفاقت و همنشینی با فاسق مکروه است. چنان که اجابت دعوت او نیز کراهت دارد. منبع: محمد حسن، ج۳۰، ص۱۱۴ ۱۱۵ · محمد حسن، ج۲۲، ص۶۰ ۶۱ · محمد حسن، ج۴۱، ص۴۱۸ · محمد بن یعقوب، ج۲، ص۶۴۱ · ج۸، ص۹۶

مناصبی که جواز تصدی آن مشروط به عدالت است، مانند امامت جماعت و جمعه، قضاوت و مرجعیت ، فاسق اهلیّت تصدی آن مناصب را ندارد. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): فرد فاسق، اهلیت تصدی مناصبی را که جواز تصدی آن‌ها مشروط به عدالت است، مانند امامت جماعت و جمعه، قضاوت و مرجعیت، ندارد. شاخه: آیین دادرسی

کسی که تظاهر به فسق می‌کند و آشکارا مرتکب گناه می‌شود، از منظر شرع مقدس از حرمت و احترام وی کاسته می‌شود و رعایت برخی حرمت‌ها درباره او واجب نیست؛ از این رو، غیبت وی جایز شمرده شده است. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): غیبت کردن از کسی که تظاهر به فسق می‌کند و آشکارا مرتکب گناه می‌شود، جایز است، زیرا حرمت و احترام او از منظر شرع مقدس کاسته می‌شود. شاخه: کیفری

شهادت فاسق نزد قاضی پذیرفته نیست و هیچ اثری بر آن مترتب نمی‌شود. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): شهادت فرد فاسق نزد قاضی پذیرفته نیست و هیچ اثر حقوقی بر آن مترتب نمی‌شود. شاخه: ادلهٔ اثبات

اگر بعض یا همه گواهانِ گواهی دهنده بر زنا فاسق باشند، بر همه آنان حدّ قذف جاری می‌شود. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): اگر برخی یا تمام گواهانِ شهادت‌دهنده بر زنا فاسق باشند، بر همه آنان حدّ قذف جاری می‌شود. شاخه: کیفری

هجو کردن مؤمن حرام است؛ هرچند فاسق باشد و تظاهر به فسق کند. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): هجو کردن مؤمن حرام است، حتی اگر او فاسق باشد و تظاهر به فسق کند. شاخه: کیفری