نکتهٔ فقهی: قاعده اوفوا بالعقود (مفاتیح الأصول‌ (کتاب))

۲. ۱ - اصطلاحات اصولی اصطلاحات اصولی کتاب، به صورت کلی عبارتند از: دلالت لفظ ، مشتق ، حقیقت و مجاز ، صحیح و اعم ، تعارض احوال ، اوامر و نواهی ، عام و خاص ، مطلق و مقید ، بحث مفاهیم، نسخ ، تاسی به پیامبر ، انواع واجب ( موسع و مضیق ، تخییری و تعیینی ، کفایی و عینی )، بیان احوال کتاب و سنت ، حجیت خبر واحد ، راوی ، شرایط عدالت ، جرح و تعدیل ، استصحاب ، خبر متواتر ، حجیت علم ، حجیت ظن ، اجماع ، ادله عقلی و قواعد و اصول شرعی (حرج، اصالت برائت ، قاعده میسور )، اجتهاد و تقلید ، استصحاب و قیاس . از طرف دیگر، بعضی از مباحث الفاظ ، مقدمه واجب ، اجتماع امر و نهی و مسئله ضد در کتاب مطرح نشده است. ۲. ۳ - مباحث مستقل بعضی از مباحث کتاب، به صورت مستقل مطرح شده‌اند؛ این مباحث، عبارتند از: مبحث اوامر و نواهی از صفحه ۱۰۸، عام و خاصاز صفحه ۱۴۹، مطلق و مقید از صفحه ۱۹۳، تاسی به نبی از صفحه ۲۷۹، احکام الشرعیه و التکالیف الدینیه از صفحه ۲۹۲، ادله الاحکام از صفحه ۳۲۲، عدالت راوی از صفحه ۳۷۹، اخبار متواتر از صفحه ۴۵۰، حجیت ظن از صفحه ۴۹۳، ادله عقلیه و قواعد و اصول الشرعیه از صفحه ۵۰۶، قاعده حرج و قواعد عام در بیع از صفحه ۵۴۰، بحث عدالت به صورت کلی از صفحه ۵۶۸، باب استصحاب از صفحه ۶۳۴. در بعضی از صفحات کتاب، قسمتی از صفحه خالی و سفید است، که به عنوان نمونه در صفحه ۴۲۲ به نظر می‌رسد که عبارت کتاب ناقص باشد، زیرا عبارت «و منها ما یکون حراما» ناتمام است و دنباله آن نوشته نشده و با عبارت «السابع لا اشکال و لا شبهه فی انه اذا حصلت الندامه...» هیچ ارتباطی ندارد. کتاب، در نهایت گستردگی، دلایل و اقوال و فروع اصولی را مطرح نموده؛ به حدی که ذکر منابع و مآخذ آن بسیار دشوار است و این، نشان از وسعت اطلاعات و توان علمی بالای مؤلف دارد. مباحث مربوط به توبه که در صفحات ۴۱۲ تا ۴۲۸ مطرح شده، از مباحث اخلاقی محسوب می‌شود. (صفحه ۵۳۴، از صفحه ۵۳۷ تا ۵۴۷ و صفحه ۵۵۳). منبع: ج۱، ص۸۸ · ج۱، ص۹۸ · ج۱، ص۱۰۸ · ج۱، ص۱۴۹ · ج۱، ص۱۹۳ · ج۱، ص۲۷۹ · ج۱، ص۲۹۲ · ج۱، ص۳۲۲ · ج۱، ص۳۷۹ · ج۱، ص۳۴۱ · ج۱، ص۴۹۳ · ج۱، ص۵۰۶ · ج۱، ص۵۴۰ · ج۱، ص۵۶۰ · ج۱، ص۶۳۴ · ج۱، ص۴۲۱ · ج۱، ص۴۲۰ · بقره/سوره۲، آیه۲۷۵ · مائده/سوره۵، آیه۱ · ج۱، ص۵۳۴

نسخه‌ای که به خط مؤلف نگاشته شده، در دو جلد است. جلد اول، از بحث دلالت لفظ تا آخر نسخ را شامل می‌شود و جلد دوم، از تاسی به افعال پیامبر تا آخر بحث اجتهاد و تقلید را در بر دارد. اگر آنچه در «الذریعه» گفته شده (که جلد دوم نسخه خطی تا آخر بحث اجتهاد و تقلید است)، صحیح باشد، مباحث استصحاب، قیاس و تعادل و تراجیح در نسخه‌ای که به خط مؤلف می‌باشد، در ابتدا، جزء کتاب نبوده و بعدها به آن اضافه شده است. مصنف، در بسیاری از موارد، نظریات جد و پدر بزرگوارش را بیان کرده و در تایید مطالب علمی استفاده می‌کند، مثل ابطال نظریه قطع به خطابات قرآنی : «و لقد اطال جدی رحمه الله علیه، فی مقامات عدیده فی ابطال هذه الدعوی بما لا مزید علیه شکر الله عزوجل مساعیه الجمیله» و یا اینکه در انتهای بحث عام و خاص در تنبیه سیزدهم: «قال جدی رحمه الله علیه... منبع: ج۲۱، ص۳۰۰

ادله عقلیه و قواعد و اصول الشرعیه از صفحه ۵۰۶، [۱۳] مفاتیح الاصول، سید محمد مجاهد، ج۱، ص۵۰۶. . قاعده حرج و قواعد عام در بیع از صفحه ۵۴۰ — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): یکی از قواعد و اصول شرعی مورد بحث در کتاب مفاتیح الاصول، قاعده حرج است. شاخه: اصول فقه (روش استنباط)